ΗΠΑ: Η μάχη της γάτας με το ποντίκι ξεκινά

Μια νέα πολιτική πραγματικότητα διαμορφώνεται στις Ηνωμένες Πολιτείες μετά τη σαρωτική νίκη των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου 2026. Το κόμμα της αντιπολίτευσης εξασφάλισε τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου, καταφέροντας ένα ισχυρό πλήγμα στον Ντόναλντ Τραμπ και περιορίζοντας σημαντικά τα περιθώρια κινήσεων του Λευκού Οίκου κατά τα δύο τελευταία χρόνια της προεδρικής του θητείας. Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα, οι Δημοκρατικοί εξασφαλίζουν τουλάχιστον 54 έδρες στη Γερουσία, έναντι 44 των Ρεπουμπλικανών ενώ στη Βουλή των Αντιπροσώπων έχουν κερδίσει τουλάχιστον 30 επιπλέον έδρες. Η καταμέτρηση συνεχίζεται σε ορισμένες πολιτείες, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω ενίσχυσης της πλειοψηφίας τους.

Πρόκειται για την πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της προεδρίας Τραμπ που οι Δημοκρατικοί θα ελέγχουν ταυτόχρονα και τα δύο νομοθετικά σώματα, γεγονός που αλλάζει ριζικά τις πολιτικές ισορροπίες στην Ουάσιγκτον.

Καθοριστικό ρόλο στην εκλογική αναμέτρηση διαδραμάτισε η έντονη δυσαρέσκεια των Αμερικανών για το αυξημένο κόστος ζωής, τις πληθωριστικές πιέσεις και τις οικονομικές συνέπειες του πολέμου με το Ιράν. Η στρατιωτική σύγκρουση, που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο, έχει επιβαρύνει την οικονομία, ιδιαίτερα μέσω της αύξησης των τιμών της ενέργειας και των καυσίμων. Παράλληλα, η δασμολογική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ αποτέλεσε βασικό στόχο της προεκλογικής εκστρατείας των Δημοκρατικών, οι οποίοι υποστήριξαν ότι οι επιλογές του προέδρου επιδεινώνουν τις οικονομικές δυσκολίες των νοικοκυριών.

Η μεταστροφή των ψηφοφόρων αποτυπώθηκε ακόμη και σε παραδοσιακά συντηρητικές πολιτείες. Στο Τέξας, οι Δημοκρατικοί κέρδισαν έδρα στη Γερουσία για πρώτη φορά από το 1988, ενώ στο Κάνσας εξέλεξαν Δημοκρατικό γερουσιαστή για πρώτη φορά έπειτα από σχεδόν έναν αιώνα. Σημαντική νίκη σημείωσαν και στη Νότια Καρολίνα, όπου ο υποψήφιος που υποστήριξε ο Τραμπ ηττήθηκε παρά την ισχυρή εκλογική βάση των Ρεπουμπλικανών στην πολιτεία.

Ενδεικτικό της έκτασης της ήττας είναι ότι, σύμφωνα με την ανάλυση των Reuters και USA Today, οι Ρεπουμπλικανοί έχασαν εκλογική δύναμη στο 99% των περίπου 2.100 κομητειών όπου είχε ολοκληρωθεί η καταμέτρηση της πλειονότητας των ψήφων.

Οι Δημοκρατικοί προαναγγέλλουν έλεγχο της κυβέρνησης

Η νέα πλειοψηφία δηλώνει αποφασισμένη να αξιοποιήσει τη θεσμική της ισχύ για να περιορίσει την πολιτική του Αμερικανού προέδρου και να απαιτήσει μεγαλύτερη λογοδοσία από την κυβέρνησή του. Ο επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων, Χακίμ Τζέφρις, ο οποίος αναμένεται να γίνει ο πρώτος Αφροαμερικανός πρόεδρος του σώματος, ξεκαθάρισε ότι προτεραιότητα θα αποτελέσουν η αντιμετώπιση της ακρίβειας και ο έλεγχος της εκτελεστικής εξουσίας. «Δεν εργαζόμαστε για τον Ντόναλντ Τραμπ. Εργαζόμαστε για τον αμερικανικό λαό», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι η περίοδος κατά την οποία η Βουλή λειτουργούσε ως προέκταση της κυβέρνησης έχει τελειώσει.

Με την ανάληψη των καθηκόντων του νέου Κογκρέσου τον Ιανουάριο του 2027, οι Δημοκρατικοί θα έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν σε κοινοβουλευτικές έρευνες για τις δραστηριότητες της κυβέρνησης, των συνεργατών και της οικογένειας Τραμπ.

Παράλληλα, ο έλεγχος της Γερουσίας τους επιτρέπει να εμποδίζουν τον διορισμό κυβερνητικών αξιωματούχων και ομοσπονδιακών δικαστών, ακόμη και πιθανών νέων μελών του Ανώτατου Δικαστηρίου. Το τελευταίο αποκτά ιδιαίτερη σημασία εξαιτίας της ηλικίας των συντηρητικών δικαστών Κλάρενς Τόμας και Σάμιουελ Αλίτο.

Ο Τραμπ επιδεικνύει τη νέα αίθουσα χορού του Λευκού Οίκου

Την ώρα που οι Δημοκρατικοί πανηγύριζαν την εκλογική τους επικράτηση, ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε μια διαφορετική δημόσια εμφάνιση. Αντί να επικεντρωθεί στην ήττα των Ρεπουμπλικανών, παρουσίασε στους δημοσιογράφους τις εργασίες κατασκευής της νέας αίθουσας χορού στον Λευκό Οίκο, επιμένοντας ότι η ανακαίνιση αποτελεί προσωπική του προτεραιότητα.

Ο πρόεδρος αναφέρθηκε μόνο briefly στις εκλογές, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι θα μπορούσε να συνεργαστεί με τους Δημοκρατικούς, εφόσον εκείνοι δεν επιλέξουν μια συγκρουσιακή στάση. Υπενθύμισε, πάντως, ότι διατηρεί το δικαίωμα άσκησης προεδρικού βέτο. Αναγνώρισε ότι ο πόλεμος με το Ιράν συνέβαλε στην εκλογική ήττα του κόμματός του, χωρίς ωστόσο να αποκηρύξει τη στρατιωτική του επιλογή.

Ακόμη πιο αιχμηρός εμφανίστηκε ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος απέδωσε ευθέως στον πόλεμο την απώλεια της εκλογικής δυναμικής των Ρεπουμπλικανών. Η τοποθέτησή του αποκτά πρόσθετη βαρύτητα, καθώς θεωρείται πιθανός διεκδικητής της προεδρίας το 2028.

Δύο χρόνια πολιτικής σύγκρουσης και ο κίνδυνος παράλυσης

Η νέα σύνθεση του Κογκρέσου δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια περίοδο διαιρεμένης διακυβέρνησης, με τον Λευκό Οίκο να παραμένει υπό τον έλεγχο των Ρεπουμπλικανών και τη νομοθετική εξουσία να περνά στους Δημοκρατικούς. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι μεγάλες νομοθετικές πρωτοβουλίες του Τραμπ θα χρειάζονται πλέον τη συναίνεση της αντιπολίτευσης. Αντίστοιχα, οι Δημοκρατικοί θα δυσκολεύονται να μετατρέψουν τις δικές τους προτάσεις σε νόμους εάν ο πρόεδρος επιλέξει να ασκήσει βέτο. Στο κέντρο των συγκρούσεων αναμένεται να βρεθούν η οικονομική πολιτική, οι δασμοί, οι δημόσιες δαπάνες, η υγειονομική περίθαλψη, η μετανάστευση και η εξωτερική πολιτική, ιδιαίτερα όσον αφορά τη συνέχιση του πολέμου με το Ιράν.

Ένα από τα πρώτα κρίσιμα ζητήματα αφορά τη χρηματοδότηση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Πριν ακόμη αναλάβει το νέο Κογκρέσο, οι Ρεπουμπλικανοί θα πρέπει να διαχειριστούν τη λήξη της υφιστάμενης χρηματοδότησης τον Δεκέμβριο, με τον κίνδυνο νέας δημοσιονομικής αντιπαράθεσης να παραμένει υπαρκτός.