Τουρκία κατά ΕΕ: «Προκατειλημμένη και άδικη» η έκθεση για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη Δικαιοσύνη και το Κυπριακό

Την έντονη αντίδραση της Τουρκίας προκάλεσε η ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Türkiye 2026 Report» για τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την Άγκυρα να απορρίπτει την Τετάρτη (4/11) τις επικρίσεις που διατυπώνονται για την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, τη λειτουργία της Δικαιοσύνης και τις δημοκρατικές ελευθερίες στη χώρα, χαρακτηρίζοντας την ευρωπαϊκή προσέγγιση «προκατειλημμένη και άδικη».

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών αμφισβήτησε ευθέως τα συμπεράσματα της Κομισιόν, κατηγορώντας την ΕΕ ότι εφαρμόζει «διπλά μέτρα και σταθμά», ενώ ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στις αναφορές της έκθεσης για το Κυπριακό, υποστηρίζοντας ότι οι Βρυξέλλες υιοθετούν τις θέσεις της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

«Παρατηρήσεις» Κομισιόν στην Τουρκία για αμφισβήτηση ελληνικής κυριαρχίας, απειλή πολέμου και αδιέξοδο στο Κυπριακό

Η ετήσια έκθεση καταγράφει αύξηση των τουρκικών παραβιάσεων στο Αιγαίο, επιμονή στο casus belli και νέες εντάσεις για τις θαλάσσιες ζώνες

Η Κομισιόν διαπιστώνει διεύρυνση του χάσματος με την Τουρκία

Στην ετήσια έκθεσή της για την πολιτική διεύρυνσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι το τελευταίο διάστημα έχουν γίνει βήματα για την ενίσχυση των σχέσεων ΕΕ – Τουρκίας σε τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος. Ωστόσο, εκφράζει σοβαρές ανησυχίες για τις εξελίξεις στο εσωτερικό της χώρας, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις δικαστικές διώξεις εναντίον εκλεγμένων αξιωματούχων, στελεχών της αντιπολίτευσης και εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, οι ενέργειες αυτές εγείρουν ερωτήματα σχετικά με την «προσήλωση της Άγκυρας στις βασικές δημοκρατικές αρχές», επιβαρύνοντας περαιτέρω την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας.

«Το χάσμα μεταξύ του δεδηλωμένου στόχου της Τουρκίας για ένταξη στην ΕΕ και της οπισθοδρόμησης από την πλευρά της στα θεμελιώδη πολιτικά κριτήρια για την ένταξη στην ΕΕ έχει διευρυνθεί περαιτέρω. Οι υποκείμενοι παράγοντες που οδήγησαν στη στασιμότητα των ενταξιακών διαπραγματεύσεων το 2018 παραμένουν ανεπίλυτοι», επισημαίνεται χαρακτηριστικά στην έκθεση.

Η Τουρκία απέκτησε καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη χώρας το 1999, ωστόσο η ενταξιακή της πορεία παραμένει ουσιαστικά παγωμένη εδώ και χρόνια. Στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών επιφυλάξεων βρίσκονται η κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και η υποχώρηση των δημοκρατικών θεσμών, με την τουρκική κυβέρνηση να απορρίπτει συστηματικά τις σχετικές κατηγορίες.

Στο επίκεντρο οι διώξεις της αντιπολίτευσης και οι περιορισμοί των ελευθεριών

Η ευρωπαϊκή κριτική διατυπώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία η τουρκική αντιπολίτευση βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα εκτεταμένο κύμα δικαστικών ενεργειών, που έχει οδηγήσει σε συλλήψεις και απομακρύνσεις εκλεγμένων αξιωματούχων και δημάρχων.

Παράλληλα, οι τουρκικές αρχές έχουν προχωρήσει σε περιοριστικά μέτρα κατά μέσων ενημέρωσης, ενώ εκτεταμένες επιχειρήσεις εναντίον οργανώσεων και ακτιβιστών της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας έχουν προκαλέσει αντιδράσεις από οργανώσεις υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Η κυβέρνηση της Τουρκίας υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις αποσκοπούν στην προστασία των παιδιών και των οικογενειακών αξιών. Ωστόσο, οι επικριτές της κάνουν λόγο για περιορισμό των ατομικών ελευθεριών και συρρίκνωση του χώρου δράσης της κοινωνίας των πολιτών.

Άγκυρα: «Αβάσιμοι ισχυρισμοί» και «διπλά μέτρα και σταθμά»

Απαντώντας στις επισημάνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε το περιεχόμενο της έκθεσης, υποστηρίζοντας ότι οι διαπιστώσεις της δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

«Απορρίπτουμε τους αβάσιμους ισχυρισμούς που περιέχονται στην έκθεση, ιδίως εκείνους που αφορούν τα πολιτικά κριτήρια και τους τομείς της δικαστικής εξουσίας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η Άγκυρα υποστήριξε ότι η προσέγγιση των Βρυξελλών χαρακτηρίζεται από «διπλά μέτρα και σταθμά», εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά της για τον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται η πρόοδος της χώρας σε ζητήματα κράτους δικαίου και δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων.

Νέα αντιπαράθεση για το Κυπριακό

Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η αντίδραση της τουρκικής πλευράς και στις αναφορές της ευρωπαϊκής έκθεσης για την Κύπρο.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναβεβαίωσε την αντίθεσή της στην τουρκική πρόταση για λύση δύο κρατών, ενώ άσκησε κριτική στις τουρκικές ενέργειες, στη στρατιωτική παρουσία και στις δραστηριότητες της Άγκυρας στο νησί.

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών κατηγόρησε την ΕΕ ότι υπερασπίζεται τις «μαξιμαλιστικές θέσεις» της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, χαρακτηρίζοντας τις σχετικές διαπιστώσεις «αποκομμένες από την πραγματικότητα και ασυμβίβαστες με το διεθνές δίκαιο».

Η τοποθέτηση αυτή αναδεικνύει για ακόμη μία φορά το βαθύ χάσμα μεταξύ Άγκυρας και Βρυξελλών ως προς το πλαίσιο επίλυσης του Κυπριακού, το οποίο εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια στις ευρωτουρκικές σχέσεις.

Η Κύπρος παραμένει διαιρεμένη από το 1974, όταν η Τουρκία εισέβαλε στο νησί μετά το πραξικόπημα κατά του Προέδρου Μακαρίου, το οποίο οργανώθηκε από τη χούντα των Αθηνών.

Έκτοτε, το βόρειο τμήμα της Κύπρου παραμένει υπό τουρκική κατοχή, ενώ το αυτοαποκαλούμενο τουρκοκυπριακό κράτος αναγνωρίζεται διεθνώς μόνο από την Τουρκία.

Η Άγκυρα, η οποία δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία, επιμένει τα τελευταία χρόνια στην προοπτική λύσης δύο ανεξάρτητων κρατών. Αντίθετα, η Λευκωσία, η Αθήνα και η Ευρωπαϊκή Ένωση απορρίπτουν αυτή την προσέγγιση, υποστηρίζοντας λύση στη βάση της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Παραμένει αβέβαιη η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας

Η νέα αντιπαράθεση έρχεται να επιβεβαιώσει τις διαρκείς δυσκολίες στις σχέσεις Τουρκίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρά την προσπάθεια των δύο πλευρών να διατηρήσουν ανοιχτούς διαύλους συνεργασίας σε ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος.

Από τη μία πλευρά, η ΕΕ επιμένει ότι ο σεβασμός των δημοκρατικών αρχών, των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδο στην ενταξιακή διαδικασία.

Από την άλλη, η Τουρκία συνεχίζει να αμφισβητεί τις ευρωπαϊκές αξιολογήσεις, θεωρώντας ότι δεν αντιμετωπίζεται με δίκαιο και ισότιμο τρόπο.

Με τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις να παραμένουν σε στασιμότητα από το 2018 και το Κυπριακό να εξακολουθεί να αποτελεί βασικό σημείο τριβής, η προοπτική ουσιαστικής επανεκκίνησης της ευρωπαϊκής πορείας της Τουρκίας παραμένει αβέβαιη.