Μητσοτάκης από Ελ Αλαμέιν προς Άγκυρα: «Εμείς δεν απειλούμε κανέναν»

Σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα εξέπεμψε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το Ελ Αλαμέιν, μετά την άτυπη τριμερή συνάντηση Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου, επιλέγοντας να συνδέσει ευθέως τη στρατηγική συνεργασία των τριών χωρών με το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας.

Σε μία περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επιχειρεί να ενισχύσει την παρουσία και την επιρροή της στην Ανατολική Μεσόγειο, ο πρωθυπουργός έστειλε το μήνυμα ότι η Αθήνα επιδιώκει τη συνεννόηση και τη σταθερότητα, αλλά χωρίς εκπτώσεις στις ελληνικές θέσεις.

«Εμείς δεν απειλούμε κανέναν», ήταν η χαρακτηριστική αποστροφή του Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος ξεκαθάρισε παράλληλα ότι η επιδίωξη της σταθερότητας δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως υποχωρητικότητα.

Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα με φόντο τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και τις διαφωνίες για τις θαλάσσιες ζώνες. Η ελληνική πλευρά επιχειρεί να καταστήσει σαφές ότι επιλέγει τον διάλογο και τη νομιμότητα, διατηρώντας όμως ακέραιες τις θέσεις και τα δικαιώματά της.

Ο πρωθυπουργός ήταν ιδιαίτερα σαφής ως προς τη βάση πάνω στην οποία Αθήνα, Λευκωσία και Κάιρο οικοδομούν τη συνεργασία τους:

«Την Ελλάδα, την Κύπρο και την Αίγυπτο τις ενώνει η προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο και στο Δίκαιο της Θάλασσας».

Και δεν ήταν τυχαία η αναφορά του στη συμφωνία Ελλάδας – Αιγύπτου για τη μερική οριοθέτηση ΑΟΖ. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης την επικαλέστηκε ως παράδειγμα του τι μπορεί να επιτευχθεί όταν υπάρχει πολιτική βούληση και προσήλωση στη διεθνή νομιμότητα.

Το μήνυμα προς την Τουρκία είναι ευδιάκριτο: η Αθήνα αντιπαραβάλλει το μοντέλο των συμφωνιών που βασίζονται στο Δίκαιο της Θάλασσας απέναντι στη λογική των μονομερών διεκδικήσεων και των τετελεσμένων.

Ο άξονας Αθήνας – Λευκωσίας – Καΐρου

Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε τη συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου υπόδειγμα και πυλώνα ασφάλειας σε μία περιοχή που δοκιμάζεται από συγκρούσεις και γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς. Τόνισε, μάλιστα, ότι το τριμερές σχήμα δεν συγκροτείται εναντίον κάποιας τρίτης χώρας, αλλά αποτελεί έναν δρόμο συνεννόησης και συνεργασίας.

Ακριβώς αυτή η επισήμανση έχει ξεχωριστή σημασία για την Άγκυρα. Η Αθήνα δεν εμφανίζει την τριμερή ως ένα «αντιτουρκικό μέτωπο», την ίδια ώρα όμως ενισχύει έναν στρατηγικό άξονα στην Ανατολική Μεσόγειο με κοινό παρονομαστή τον σεβασμό των διεθνών κανόνων.

Η παρουσία Μητσοτάκη στο Ελ Αλαμέιν έρχεται, άλλωστε, σε μία περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επιδιώκει στενότερες σχέσεις με το Κάιρο. Η ελληνική πλευρά θέλει να καταδείξει ότι οι σχέσεις Ελλάδας και Αιγύπτου διαθέτουν στρατηγικό βάθος, έχουν οικοδομηθεί σε βάθος χρόνου και στηρίζονται σε συγκεκριμένες συμφωνίες και κοινά συμφέροντα.

Η ΑΟΖ και το μήνυμα των «κανόνων»

Οι θαλάσσιες ζώνες αποτελούν ένα από τα κρισιμότερα πεδία της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης στην Ανατολική Μεσόγειο. Σε αυτό το πλαίσιο, η αναφορά Μητσοτάκη στην ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ δεν ήταν απλώς ιστορική υπενθύμιση.

Ήταν πολιτικό μήνυμα.

Η Αθήνα προβάλλει τη συγκεκριμένη συμφωνία ως απόδειξη ότι ακόμα και σύνθετες διαφορές μπορούν να αντιμετωπίζονται μέσα από διαπραγματεύσεις, συμφωνίες και το Δίκαιο της Θάλασσας — και όχι με απειλές, πιέσεις ή μονομερείς ενέργειες.

Ταυτόχρονα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να φοβηθεί να υπερασπιστεί τις θέσεις της, καθιστώντας σαφές ότι η πολιτική αποκλιμάκωσης δεν ταυτίζεται με πολιτική παραχωρήσεων.

Ενέργεια και γεωπολιτική

Στην ίδια στρατηγική εντάσσεται και η ενεργειακή συνεργασία με την Αίγυπτο. Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στο GREGY, την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Αιγύπτου, χαρακτηρίζοντάς το έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια και για τον ρόλο της Μεσογείου ως ενεργειακής γέφυρας προς την Ευρώπη.

Έτσι, το μήνυμα του Ελ Αλαμέιν ξεπερνά τα στενά όρια μιας τριμερούς συνάντησης.

Η Αθήνα δηλώνει ότι θέλει ανοικτούς διαύλους και ειρήνη στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά ταυτόχρονα οικοδομεί συμμαχίες, ενεργειακούς διαδρόμους και συμφωνίες που ενισχύουν τη θέση της.

Και προς την Άγκυρα η γραμμή είναι σαφής: διάλογος και σταθερότητα, αλλά με κανόνες και χωρίς υποχωρήσεις απέναντι σε μονομερείς διεκδικήσεις.