Στα 1.820 μηνιαίως οι δαπάνες των νοικοκυριών – Τρόφιμα και στέγαση το ένα τρίτο του προϋπολογισμού

Ακριβότερη καθημερινότητα και σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με το εισόδημα, τον τόπο κατοικίας και τη σύνθεση της οικογένειας αποτυπώνει η Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών 2025 της ΕΛΣΤΑΤ, η οποία πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 5.540 ιδιωτικών νοικοκυριών σε ολόκληρη τη χώρα.

Η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών για αγορές ανήλθε το 2025 σε 21.842,40 ευρώ, δηλαδή σε 1.820,20 ευρώ τον μήνα, έναντι 20.694,48 ευρώ το 2024. Η ετήσια αύξηση φτάνει το 5,5% σε τρέχουσες τιμές, ωστόσο σε σταθερές τιμές 2024 περιορίζεται στο 2,9%, καθώς μέρος της ανόδου αντανακλά την επίδραση του πληθωρισμού. Την ίδια ώρα, το 50% των νοικοκυριών εμφανίζεται να δαπανά περισσότερα από 1.414,60 ευρώ μηνιαίως.

Η διατροφή εξακολουθεί να αποτελεί τη μεγαλύτερη επιβάρυνση για το οικογενειακό πορτοφόλι. Τα είδη διατροφής και τα μη οινοπνευματώδη ποτά απορροφούν το 20,4% της μέσης δαπάνης, η στέγαση το 14,7% και οι μεταφορές το 13,6%. Αθροιστικά, δηλαδή, μόνο τρόφιμα και στέγη αντιστοιχούν σε περισσότερο από το 35% του μέσου προϋπολογισμού.

Ιδιαίτερα αισθητή είναι η πίεση για όσους ζουν σε ενοικιαζόμενη κατοικία. Σύμφωνα με την έρευνα, τα συγκεκριμένα νοικοκυριά διαθέτουν κατά μέσο όρο το 23,4% του συνολικού μηνιαίου προϋπολογισμού τους για τη στέγαση, με το 17,3% να αφορά αποκλειστικά την καταβολή ενοικίου.

Σε σύγκριση με το 2024, οι μεγαλύτερες αυξήσεις δαπανών εντοπίζονται στα διαρκή αγαθά, με 8,9%, στη στέγαση, με 8,3%, και στην εκπαίδευση, με 8,2%. Στα τρόφιμα, ακόμη εντονότερες είναι οι μεταβολές σε επιμέρους κατηγορίες: η δαπάνη για καφέ, τσάι και κακάο αυξήθηκε κατά 11,9%, για κρέας κατά 9,9% και για ψάρια κατά 8%.

Η αύξηση των χρημάτων που κατευθύνονται στο σούπερ μάρκετ, πάντως, δεν συνεπάγεται αντίστοιχη άνοδο της κατανάλωσης. Σε όρους ποσότητας, η μέση μηνιαία κατανάλωση μειώθηκε μεταξύ άλλων στα ψάρια κατά 2,6%, στο ψωμί και τα είδη αρτοποιίας κατά 2,4%, στα λαχανικά κατά 1,6%, καθώς και στα φρούτα και το γάλα κατά 1,2%. Η εικόνα αυτή αναδεικνύει τη διαφορά ανάμεσα στην αύξηση της χρηματικής δαπάνης και στην πραγματική ποσότητα προϊόντων που φτάνει τελικά στο νοικοκυριό.

Ισχυρό είναι και το αποτύπωμα των οικονομικών ανισοτήτων. Το φτωχότερο 20% του πληθυσμού κατευθύνει το 31,9% της δαπάνης του μόνο στα τρόφιμα, έναντι 13,2% για το πλουσιότερο 20%. Αν προστεθεί και η στέγαση, τα δύο βασικά αυτά αγαθά απορροφούν το 54,4% των δαπανών του φτωχότερου 20%, έναντι 34,5% στο πλουσιότερο τμήμα του πληθυσμού. Παράλληλα, η μέση ισοδύναμη δαπάνη του πλουσιότερου 20% είναι 5,78 φορές υψηλότερη από εκείνη του φτωχότερου 20%.

Μεγάλες διαφορές καταγράφονται και ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού. Ένα άτομο ηλικίας 65 ετών και άνω δαπανά κατά μέσο όρο 829,22 ευρώ τον μήνα, ενώ ένα ζευγάρι με δύο παιδιά έως 16 ετών φτάνει τα 2.726,21 ευρώ. Για ένα ζευγάρι με ένα παιδί η αντίστοιχη μέση δαπάνη είναι 2.620,51 ευρώ.

Η «γεωγραφία» της κατανάλωσης παρουσιάζει επίσης έντονες αποκλίσεις. Στην Αττική η μέση μηνιαία δαπάνη ανέρχεται σε 2.081,78 ευρώ, ποσό κατά 14,4% υψηλότερο από τον μέσο όρο της χώρας. Στον αντίποδα, στη Στερεά Ελλάδα περιορίζεται στα 1.372,96 ευρώ, ή στο 75,4% του πανελλαδικού μέσου.

Συνολικά, τα νοικοκυριά των αστικών περιοχών δαπανούν 1.892,86 ευρώ τον μήνα, έναντι 1.386,11 ευρώ στις αγροτικές περιοχές, μια διαφορά της τάξης του 26,8%.

Παρά την ανοδική πορεία των τελευταίων ετών, πάντως, η μέση δαπάνη δεν έχει επιστρέψει στα επίπεδα πριν από τη μεγάλη οικονομική κρίση. Σε σχέση με το 2008 παραμένει μειωμένη κατά 12%, ενώ βρίσκεται 4,7% χαμηλότερα από το 2010.