Τα «παγωμένα» δισ. του Ιράν: Πού βρίσκονται τα κεφάλαια που ζητά η Τεχεράνη για τον τερματισμό του πολέμου

Η πρόσβαση στα δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια που παραμένουν παγωμένα στο εξωτερικό έχει αναδειχθεί στο σημαντικότερο οικονομικό αίτημα της Τεχεράνης στις διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον για μια οριστική διευθέτηση της σύγκρουσης και την αποκατάσταση της ομαλότητας στην περιοχή.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα της Wall Street Journal, η ιρανική ηγεσία θεωρεί ότι η επιστροφή μέρους αυτών των κεφαλαίων αποτελεί προϋπόθεση για μια βιώσιμη συμφωνία, καθώς πρόκειται για έσοδα από εξαγωγές πετρελαίου που δεν μπόρεσαν να μεταφερθούν στην Ισλαμική Δημοκρατία λόγω των αμερικανικών κυρώσεων.

Οι εκτιμήσεις για το συνολικό ύψος των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων κυμαίνονται μεταξύ 100 και 120 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Τα χρήματα αυτά προέρχονται κυρίως από πωλήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου, τις οποίες αγοραστές σε διάφορες χώρες πλήρωσαν σε ειδικούς λογαριασμούς, χωρίς όμως να μπορούν να τα μεταφέρουν στην Τεχεράνη εξαιτίας των αμερικανικών περιορισμών.

Οι χώρες όπου βρίσκονται τα ιρανικά κεφάλαια

Το μεγαλύτερο μέρος των παγωμένων κεφαλαίων βρίσκεται στην Ασία. Η Κίνα θεωρείται ο σημαντικότερος κάτοχος ιρανικών κεφαλαίων, με εκτιμήσεις που ανεβάζουν το ποσό σε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια. Παράλληλα, η Ινδία φέρεται να διατηρεί περίπου 7 δισ. δολάρια από παλαιότερες αγορές ιρανικού πετρελαίου.

Στη Νότια Κορέα είχαν συσσωρευθεί περίπου 7 δισ. δολάρια, αν και μέρος αυτών αποτέλεσε αντικείμενο ειδικών συμφωνιών τα προηγούμενα χρόνια. Στο Ιράκ παραμένουν δεσμευμένα περίπου 6 δισ. δολάρια από εξαγωγές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ στην Ιαπωνία εκτιμάται ότι βρίσκονται μεταξύ 1,5 και 3 δισ. δολαρίων.

Κεφάλαια υπάρχουν επίσης σε τραπεζικά ιδρύματα του Κατάρ και του Ομάν, χώρες που συχνά λειτουργούν ως ενδιάμεσοι στις αμερικανοϊρανικές διαπραγματεύσεις. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται η Wall Street Journal, εξετάζονται μηχανισμοί μέσω αυτών των κρατών για σταδιακή πρόσβαση της Τεχεράνης στα χρήματά της χωρίς άμεση μεταφορά μετρητών.

Στην Ευρώπη, ιρανικά κεφάλαια παραμένουν δεσμευμένα σε χρηματοπιστωτικά κέντρα όπως το Λουξεμβούργο, ενώ κατά καιρούς έχουν επιβληθεί περιορισμοί και σε άλλες ευρωπαϊκές δικαιοδοσίες στο πλαίσιο του καθεστώτος κυρώσεων.

Το διαπραγματευτικό χαρτί των ΗΠΑ

Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει τα παγωμένα κεφάλαια ως ένα από τα βασικότερα εργαλεία πίεσης προς την Τεχεράνη. Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, το Ιράν ζητεί αρχικά την αποδέσμευση περίπου 12 δισ. δολαρίων και στη συνέχεια την πρόσβαση σε ακόμη μεγαλύτερα ποσά κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Η αμερικανική πλευρά, ωστόσο, επιμένει ότι κάθε αποδέσμευση θα πρέπει να συνδέεται με συγκεκριμένες δεσμεύσεις από το Ιράν σε θέματα ασφάλειας, πυρηνικού προγράμματος και περιφερειακής σταθερότητας.

Η πρόσφατη συμφωνία-πλαίσιο που συζητείται μεταξύ των δύο πλευρών προβλέπει ότι η πρόσβαση σε παγωμένα περιουσιακά στοιχεία, τα οποία υπολογίζονται σε περίπου 100 δισ. δολάρια, θα γίνει σταδιακά και υπό όρους συμμόρφωσης.

Γιατί τα χρήματα είναι τόσο κρίσιμα

Για την ιρανική οικονομία, η επιστροφή αυτών των κεφαλαίων θα μπορούσε να αποτελέσει ανάσα μετά από χρόνια κυρώσεων, υψηλού πληθωρισμού και περιορισμένης πρόσβασης στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι πρόκειται για δικά της έσοδα από νόμιμες εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, τα οποία παραμένουν δεσμευμένα σε ξένες τράπεζες εξαιτίας πολιτικών αποφάσεων των ΗΠΑ.

Γι’ αυτό και το ζήτημα των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων έχει εξελιχθεί στο πιο δύσκολο αλλά και πιο κρίσιμο κεφάλαιο των διαπραγματεύσεων. Για το Ιράν αποτελεί οικονομική ανάγκη και σύμβολο αποκατάστασης της κυριαρχίας του. Για τις ΗΠΑ παραμένει το ισχυρότερο διαπραγματευτικό χαρτί προκειμένου να εξασφαλίσουν μακροχρόνιες δεσμεύσεις από την Τεχεράνη.