Καύσωνες στην Αττική: Πώς αλλάζει ο χάρτης έως το 2060 – Οι πιο ευάλωτες γειτονιές

Σημαντική αύξηση του κινδύνου από τους καύσωνες αναμένεται να αντιμετωπίσει η Αθήνα τις επόμενες δεκαετίες, με μεγάλο μέρος του πολεοδομικού συγκροτήματος να περνά στην κατηγορία «πολύ υψηλού κινδύνου» την περίοδο 2031-2060.

Αυτό προκύπτει από τα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου CLIMASPIN, το οποίο εξετάζει, μεταξύ άλλων, πώς η κλιματική αλλαγή πρέπει να ενσωματωθεί στον πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό.

Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής Φυσικής Περιβάλλοντος και Κλίματος στο ΕΚΠΑ και ένας εκ των επικεφαλής του έργου, Κώστας Καρτάλης, ο κίνδυνος είναι ήδη υψηλός στις κεντρικές περιοχές της Αθήνας και στην Ελευσίνα, ενώ σε αρκετές ακόμη περιοχές του λεκανοπεδίου χαρακτηρίζεται μέτριος.

Η εικόνα, ωστόσο, αναμένεται να επιδεινωθεί αισθητά. Για την περίοδο 2031-2060, ο κλιματικός κίνδυνος καύσωνα προβλέπεται να αυξηθεί σε ολόκληρη την Αττική σε σύγκριση με την περίοδο αναφοράς 1981-2010. Στο ευρύτερο πολεοδομικό συγκρότημα της πρωτεύουσας, καθώς και στις αστικές περιοχές μέχρι την Ελευσίνα και τα Μέγαρα, εκτιμάται ότι θα φτάσει στην κατηγορία «πολύ υψηλός». Στα Μεσόγεια προβλέπεται ακόμη μεγαλύτερη μεταβολή, καθώς ο κίνδυνος αναμένεται να ανέβει κατά δύο βαθμίδες, από χαμηλός σε υψηλός.

Δεν αρκεί μόνο η θερμοκρασία

Η έρευνα δεν εξετάζει τον καύσωνα αποκλειστικά με βάση το θερμόμετρο. Μεταξύ των παραμέτρων που συνυπολογίζονται είναι ο αριθμός των επεισοδίων καύσωνα, η μέση μέγιστη θερμοκρασία το καλοκαίρι, οι ημέρες κατά τις οποίες η θερμοκρασία ξεπερνά τους 35 βαθμούς και οι «τροπικές νύχτες», όταν η ελάχιστη θερμοκρασία παραμένει πάνω από τους 25 βαθμούς.

Παράλληλα αξιολογείται η τρωτότητα κάθε περιοχής. Στην εξίσωση μπαίνουν η επιφανειακή θερμοκρασία του εδάφους, η βλάστηση, η πυκνότητα δόμησης, το ύψος των κτιρίων, η απόσταση από χώρους πρασίνου, το ποσοστό των κατοίκων άνω των 65 ετών και η πρόσβαση σε υπηρεσίες Υγείας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του CLIMASPIN, σήμερα οι υψηλότερες τιμές τρωτότητας καταγράφονται στο ευρύτερο πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις περιοχών όπου συνυπάρχουν μεγάλα ποσοστά κατοίκων άνω των 65 ετών και περιορισμένη βλάστηση εντοπίζονται, όπως αναφέρει ο Κώστας Καρτάλης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, σε γειτονιές της Καλλιθέας, του Γαλατσίου και του κέντρου της Αθήνας.

Τα δεδομένα μπορούν να αξιοποιηθούν για παρεμβάσεις ακόμη και σε επίπεδο γειτονιάς, καθώς η τρωτότητα αναλύεται σε πλέγμα 100 επί 100 μέτρων για περίπου 100 ελληνικές πόλεις. Περισσότερο πράσινο, καλύτερη κατανομή των ελεύθερων χώρων και αποφυγή υψηλών κτιρίων σε ήδη πυκνοδομημένες περιοχές αποτελούν ορισμένες από τις παρεμβάσεις που αναδεικνύονται.

Ο Κώστας Καρτάλης τονίζει ακόμη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι τα σχέδια προσαρμογής δεν πρέπει να περιορίζονται στα διοικητικά όρια κάθε δήμου, αλλά να σχεδιάζονται συντονισμένα, καθώς οι επιπτώσεις ενός καύσωνα εκτείνονται σε ολόκληρο το αστικό συγκρότημα.

Σημειώνεται πως το CLIMASPIN συντονίστηκε από το ΕΚΠΑ, με τη συμμετοχή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, του γραφείου «Θύμιος Παπαγιάννης και Συνεργάτες» και της GET, στο πλαίσιο των «Συμπράξεων Ερευνητικής Αριστείας» του «Ελλάδα 2.0».