Διπλή εικόνα στο ισοζύγιο πληρωμών: Ανάσα τον Απρίλιο λόγω εξαγωγών και τουρισμού, διεύρυνση ελλείμματος στο τετράμηνο

Μια σύνθετη εικόνα για την πορεία των εξωτερικών συναλλαγών της ελληνικής οικονομίας αποτυπώνουν τα στοιχεία του ισοζυγίου πληρωμών για τον Απρίλιο του 2026, σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε την Παρασκευή η Τράπεζα της Ελλάδος. Η αισθητή αποκλιμάκωση του ελλείμματος των τρεχουσών συναλλαγών κατά τον συγκεκριμένο μήνα συνιστά θετική εξέλιξη, η οποία στηρίχθηκε κυρίως στη δυναμική των εξαγωγών, στη βελτίωση των εισοδηματικών ισοζυγίων και στις κοινοτικές εισροές.

Η εικόνα, ωστόσο, γίνεται λιγότερο ευνοϊκή όταν η σύγκριση επεκτείνεται στο σύνολο του πρώτου τετραμήνου. Παρά την καλύτερη επίδοση στο εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών, το έλλειμμα των τρεχουσών συναλλαγών διευρύνθηκε κατά 1 δισ. ευρώ, φθάνοντας τα 8,3 δισ. ευρώ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, τον Απρίλιο το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών περιορίστηκε κατά 956 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα του 2025 και διαμορφώθηκε στα 1,4 δισ. ευρώ. Η βελτίωση προήλθε κυρίως από τα ισοζύγια αγαθών και δευτερογενών εισοδημάτων, καθώς και, σε μικρότερο βαθμό, από το ισοζύγιο πρωτογενών εισοδημάτων. Μέρος του οφέλους απορροφήθηκε από τη μικρή υποχώρηση του πλεονάσματος των υπηρεσιών.

Εξαγωγές με ταχύτερο βηματισμό

Καθοριστική συμβολή στη μηνιαία βελτίωση είχε η συρρίκνωση του εμπορικού ελλείμματος. Οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν τον Απρίλιο κατά 36,3% σε τρέχουσες τιμές έναντι αύξησης 12,2% των εισαγωγών. Ακόμη και μετά την αφαίρεση της επίδρασης των τιμών, οι εξαγωγές ενισχύθηκαν κατά 13,6%, ενώ οι εισαγωγές μόλις κατά 0,8%.

Η ισχυρή ονομαστική αύξηση συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με τα καύσιμα και τις μεταβολές των τιμών τους. Παρ’ όλα αυτά, θετικό σήμα εκπέμπουν και τα στοιχεία εκτός καυσίμων: οι σχετικές εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 10,6% σε τρέχουσες και κατά 5,5% σε σταθερές τιμές. Οι αντίστοιχες εισαγωγές ενισχύθηκαν με πιο συγκρατημένο ρυθμό, κατά 3,2% και 1,5%.

Στο πρώτο τετράμηνο, οι συνολικές εξαγωγές παρουσίασαν αύξηση 12% σε τρέχουσες τιμές, υπερβαίνοντας σημαντικά την άνοδο 3,6% των εισαγωγών. Σε σταθερές τιμές, όμως, η διαφορά είναι μικρότερη: οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 4,6%, ενώ οι εισαγωγές παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητες, με άνοδο 0,1%.

Στα αγαθά χωρίς καύσιμα, οι εξαγωγές και οι εισαγωγές του τετραμήνου αυξήθηκαν σχεδόν με τον ίδιο ονομαστικό ρυθμό, κατά 5,3% και 5,4% αντίστοιχα. Σε πραγματικούς όρους, μάλιστα, οι εισαγωγές ενισχύθηκαν κατά 4,5%, έναντι 2,2% των εξαγωγών, υπενθυμίζοντας ότι η εξάρτηση της οικονομίας από εισαγόμενα αγαθά παραμένει ισχυρή.

Ισχυρή εκκίνηση για τον τουρισμό

Ο τουρισμός εξακολούθησε να αποτελεί βασικό στήριγμα του ισοζυγίου υπηρεσιών. Τον Απρίλιο οι αφίξεις ταξιδιωτών από το εξωτερικό αυξήθηκαν κατά 10,6%, ενώ οι ταξιδιωτικές εισπράξεις ενισχύθηκαν κατά 9,5%.

Ακόμη εντονότερη ήταν η άνοδος στο τετράμηνο, όταν οι αφίξεις μη κατοίκων ταξιδιωτών αυξήθηκαν κατά 27,1% και οι εισπράξεις κατά 36,9%. Το γεγονός ότι τα έσοδα αυξήθηκαν ταχύτερα από τις αφίξεις υποδηλώνει βελτίωση της μέσης ταξιδιωτικής δαπάνης και ενισχύει τις προσδοκίες για την τουριστική περίοδο.

Παρά τη θετική τουριστική επίδοση, το πλεόνασμα των υπηρεσιών μειώθηκε ελαφρά τον Απρίλιο. Η επιδείνωση οφείλεται στις λοιπές υπηρεσίες, οι οποίες πέρασαν από καθαρές εισπράξεις σε καθαρές πληρωμές, ενώ τα ισοζύγια μεταφορών και ταξιδιωτικών υπηρεσιών βελτιώθηκαν. Στο σύνολο του τετραμήνου, πάντως, το πλεόνασμα των υπηρεσιών διευρύνθηκε χάρη στον τουρισμό.

Καταλυτική η συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης

Σημαντική ήταν και η επίδραση των πόρων του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Τον Απρίλιο εκταμιεύθηκε η έβδομη δόση από το σκέλος των επιχορηγήσεων, η οποία καταγράφηκε στα ισοζύγια δευτερογενών εισοδημάτων και κεφαλαίων.

Η εισροή αυτή συνέβαλε ώστε το ισοζύγιο δευτερογενών εισοδημάτων να εμφανίσει πλεόνασμα, έναντι ελλείμματος τον Απρίλιο του 2025. Παράλληλα, το ισοζύγιο κεφαλαίων κατέγραψε πλεόνασμα 488,6 εκατ. ευρώ, ενώ έναν χρόνο νωρίτερα ήταν ελλειμματικό.

Τον ίδιο μήνα πραγματοποιήθηκε και η εκταμίευση της έκτης δόσης από το δανειακό σκέλος του Μηχανισμού, η οποία αποτυπώθηκε στο χρηματοοικονομικό ισοζύγιο.

Σε επίπεδο τετραμήνου, ωστόσο, η εικόνα αντιστρέφεται. Το πλεόνασμα του ισοζυγίου κεφαλαίων περιορίστηκε στα 358,5 εκατ. ευρώ, λόγω χαμηλότερων καθαρών εισπράξεων της γενικής κυβέρνησης. Παράλληλα, το έλλειμμα πρωτογενών εισοδημάτων αυξήθηκε, ενώ το πλεόνασμα δευτερογενών εισοδημάτων μειώθηκε.

Στα 8 δισ. ευρώ οι συνολικές χρηματοδοτικές ανάγκες

Το συνολικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και κεφαλαίων αποτελεί έναν κρίσιμο δείκτη, καθώς αποτυπώνει τις ανάγκες χρηματοδότησης της οικονομίας από το εξωτερικό. Τον Απρίλιο το σχετικό έλλειμμα περιορίστηκε στα 900,4 εκατ. ευρώ.

Στο πρώτο τετράμηνο, όμως, αυξήθηκε στα 8 δισ. ευρώ. Η εξέλιξη δείχνει ότι η θετική συνεισφορά των εξαγωγών και του τουρισμού δεν αρκεί ακόμη για να αντισταθμίσει πλήρως τις εκροές από άλλες κατηγορίες και το διαχρονικά υψηλό εμπορικό έλλειμμα.

Ισχυρές επενδυτικές εισροές

Θετικά μηνύματα προκύπτουν από τις άμεσες επενδύσεις. Τον Απρίλιο οι υποχρεώσεις των κατοίκων έναντι του εξωτερικού, οι οποίες αντιστοιχούν σε άμεσες επενδύσεις μη κατοίκων στην Ελλάδα, κατέγραψαν ροές 803 εκατ. ευρώ. Στο τετράμηνο οι αντίστοιχες εισροές έφθασαν τα 4,4 δισ. ευρώ, έναντι επενδύσεων 1,5 δισ. ευρώ από Έλληνες κατοίκους στο εξωτερικό.

Αυξημένο παρέμεινε και το ενδιαφέρον των διεθνών επενδυτών για τους ελληνικούς τίτλους. Τον Απρίλιο οι τοποθετήσεις μη κατοίκων σε ελληνικά ομόλογα και έντοκα γραμμάτια αυξήθηκαν κατά 1 δισ. ευρώ και σε μετοχές ελληνικών επιχειρήσεων κατά 300 εκατ. ευρώ. Στο τετράμηνο οι αγορές ελληνικών ομολόγων και εντόκων από το εξωτερικό ανήλθαν σε 4,9 δισ. ευρώ, αν και καταγράφηκε μείωση 965 εκατ. ευρώ στις τοποθετήσεις ξένων επενδυτών σε εγχώριες μετοχές.

Τέλος, τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της χώρας ανήλθαν στο τέλος Απριλίου σε 21,4 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 5,6 δισ. ευρώ σε σχέση με τα 15,8 δισ. ευρώ του Απριλίου 2025.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η ελληνική οικονομία εμφανίζει ενθαρρυντικές επιδόσεις στις εξαγωγές, στον τουρισμό και στην προσέλκυση επενδυτικών κεφαλαίων. Η διεύρυνση, όμως, του ελλείμματος στο τετράμηνο δείχνει ότι η εξωτερική ανισορροπία παραμένει μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις. Η διατήρηση της θετικής δυναμικής απαιτεί μεγαλύτερη παραγωγική και εξαγωγική βάση, χαμηλότερη εξάρτηση από τις εισαγωγές και σταθερή προσέλκυση επενδύσεων που ενισχύουν την πραγματική οικονομία.