Ενεργειακό σοκ διαρκείας: Στα ύψη πετρέλαιο και φυσικό αέριο από τη νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή

Ένα νέο πολεμικό μέτωπο στη Μέση Ανατολή, αυτήν τη φορά μεταξύ των ανταρτών Χούθι της Υεμένης και της Σαουδικής Αραβίας, εντείνει την ενεργειακή κρίση και ανεβάζει ακόμη περισσότερο το κόστος για τους καταναλωτές στην Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη.

Καταλύτης για τη νέα άνοδο των τιμών αποτέλεσαν οι ζημιές που προκάλεσαν οι Χούθι στον σαουδαραβικό αγωγό, ο οποίος μεταφέρει πετρέλαιο από τα ανατολικά της χώρας προς την Ερυθρά Θάλασσα. Μέσω της συγκεκριμένης υποδομής πραγματοποιούνταν οι εξαγωγές του Ριάντ μετά το «κλείσιμο» των Στενών του Ορμούζ.

Οι εξελίξεις οδήγησαν την τιμή του μπρεντ κοντά στα 110 δολάρια το βαρέλι, ενώ η ευρωπαϊκή τιμή του φυσικού αερίου, στον κόμβο TTF, ξεπέρασε τα 80 ευρώ ανά μεγαβατώρα.

Παρότι προς το τέλος της εβδομάδας οι τιμές αποκλιμακώθηκαν, με το μπρεντ να κινείται κοντά στα 102 δολάρια και το φυσικό αέριο στα 77 ευρώ ανά μεγαβατώρα, εξακολουθούν να βρίσκονται πολύ υψηλότερα από τα επίπεδα των αρχών του 2026. Συγκεκριμένα, καταγράφουν αύξηση περίπου 70% και 180%, αντίστοιχα.

Στην ελληνική αγορά, η ενεργειακή ακρίβεια αποτυπώνεται πλέον άμεσα στις τιμές λιανικής. Στις 17 Σεπτεμβρίου, η μέση πανελλαδική τιμή της απλής αμόλυβδης 95 οκτανίων και του πετρελαίου κίνησης είχε διαμορφωθεί στα 2,188 ευρώ το λίτρο, ενώ στις Κυκλάδες η βενζίνη πλησίαζε τα 2,40 ευρώ. Στο φυσικό αέριο, οι διαθέσιμες σταθερές οικιακές χρεώσεις φτάνουν ενδεικτικά έως τα 0,189 ευρώ ανά κιλοβατώρα, χωρίς τα πάγια και τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις. Την ίδια ώρα, το πετρέλαιο θέρμανσης, το οποίο στο τέλος της προηγούμενης περιόδου πωλούνταν περίπου προς 1,75 ευρώ το λίτρο, εκτιμάται ότι χωρίς κρατική παρέμβαση θα ξεκινούσε τη νέα σεζόν κοντά στα 2 ευρώ.

Η κυβέρνηση έχει προαναγγείλει μέτρα στήριξης, με στόχο η τιμή εκκίνησης να διαμορφωθεί χαμηλότερα από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο για πρόσκαιρη μείωση του ΕΦΚ.

Ο οικονομικός λογαριασμός του πολέμου για την Ευρώπη είναι ήδη τεράστιος. Από την έναρξη της σύγκρουσης, στα τέλη Φεβρουαρίου, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει καταβάλει επιπλέον 90 δισ. ευρώ για την εισαγωγή της ίδιας ακριβώς ποσότητας ορυκτών καυσίμων, όπως δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Μερική αποκλιμάκωση των φόβων για τη Σαουδική Αραβία

Οι ανησυχίες για σχεδόν πλήρη και παρατεταμένη διακοπή των εξαγωγών πετρελαίου από τη Σαουδική Αραβία —τη μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγό χώρα της Μέσης Ανατολής— περιορίστηκαν μετά τις πληροφορίες ότι ο αγωγός θα επαναλειτουργήσει άμεσα, έστω και μερικώς.

Παράλληλα, μέρος των σαουδαραβικών εξαγωγών προς ασιατικές χώρες αναμένεται να διοχετευθεί μέσω του Ομάν. Οι λύσεις αυτές, ωστόσο, δεν αρκούν για να αποκαταστήσουν την ομαλή τροφοδοσία της παγκόσμιας αγοράς.

Η προσφορά αργού πετρελαίου από την περιοχή του Κόλπου παραμένει σημαντικά μειωμένη εξαιτίας της σύγκρουσης των ΗΠΑ με το Ιράν. Την ίδια στιγμή, οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικές ενεργειακές υποδομές εντείνουν περαιτέρω τις πιέσεις.

Ανάλογα προβλήματα καταγράφονται και στην αγορά φυσικού αερίου. Οι εξαγωγές LNG από το Κατάρ, οι οποίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% της παγκόσμιας αγοράς, παραμένουν μπλοκαρισμένες, καθώς δεν υπάρχει εναλλακτική διαδρομή που να παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ.

Αβέβαιη η διάρκεια της ενεργειακής κρίσης

Η διάρκεια της νέας ενεργειακής κρίσης είναι δύσκολο να εκτιμηθεί, καθώς εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την εξέλιξη και την κατάληξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Οι προθεσμιακές αγορές προεξοφλούν ότι η τιμή του πετρελαίου θα υποχωρήσει κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για τις παραδόσεις Δεκεμβρίου και θα συνεχίσει σταδιακά την καθοδική της πορεία, προσεγγίζοντας τα 90 δολάρια τον Μάρτιο του 2027. Ακόμη και σε αυτά τα επίπεδα, πάντως, οι τιμές θα παραμείνουν σημαντικά αυξημένες σε ετήσια βάση.

Πιο αισθητή αποκλιμάκωση προβλέπεται από τον Ιούλιο του 2027, όταν η τιμή του πετρελαίου εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί κοντά στα 82,5 δολάρια το βαρέλι.

Οι προοπτικές για το φυσικό αέριο είναι ακόμη πιο δυσοίωνες. Οι αγορές προβλέπουν ότι η τιμή του TTF θα διατηρηθεί περίπου στα σημερινά επίπεδα έως και τον Μάρτιο. Στη συνέχεια αναμένεται να υποχωρήσει στα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα τον Απρίλιο, καθώς θα ολοκληρώνεται η περίοδος θέρμανσης, και κοντά στα 50 ευρώ τον Ιούλιο.

Τα τρία σενάρια της ΕΚΤ

Υψηλό ενεργειακό κόστος για τους επόμενους μήνες αναμένει και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία αύξησε πρόσφατα τα επιτόκια προκειμένου να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο νέων πληθωριστικών πιέσεων.

Για το τέταρτο τρίμηνο του 2026, οι εμπειρογνώμονες της ΕΚΤ προβλέπουν μέση τιμή πετρελαίου κοντά στα 87 δολάρια το βαρέλι βάσει του βασικού σεναρίου. Στο δυσμενές σενάριο η τιμή ανεβαίνει στα 99 δολάρια, ενώ στο ακραίο ενδέχεται να φτάσει τα 132 δολάρια.

Αντίστοιχα, για το φυσικό αέριο η ΕΚΤ προβλέπει τιμή 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα στο βασικό σενάριο, 77 ευρώ στο δυσμενές και έως 130 ευρώ ανά μεγαβατώρα στο ακραίο σενάριο.