ΕΚΤ: Στο 2,50% τα επιτόκια στις 10 Σεπτεμβρίου, αλλά μετά τι; Οι εκτιμήσεις διίστανται

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα οδεύει προς νέα αύξηση των επιτοκίων την επόμενη εβδομάδα, ωστόσο οι οικονομολόγοι και οι χρηματοπιστωτικές αγορές διαφωνούν έντονα για το τι θα ακολουθήσει. Η μεγάλη πλειονότητα των οικονομολόγων που συμμετείχαν σε έρευνα του Bloomberg προβλέπει ότι το διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ θα αυξήσει την Πέμπτη 10 Σεπτεμβρίου το επιτόκιο καταθέσεων κατά 25 μονάδες βάσης, στο 2,50% από 2,25%, και στη συνέχεια θα διατηρήσει τα επιτόκια αμετάβλητα καθ’ όλη τη διάρκεια του 2027. Οι επενδυτές, αντίθετα, αποτιμούν στις αγορές την πιθανότητα περίπου τριών ακόμη αυξήσεων έως τα μέσα του επόμενου έτους.

Η απόκλιση αυτή δείχνει πόσο δύσκολη έχει γίνει η εξίσωση για την ΕΚΤ. Η νέα άνοδος των τιμών της ενέργειας, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή, έχει επαναφέρει τον πληθωρισμό αισθητά πάνω από τον στόχο του 2%. Από την άλλη πλευρά, μέχρι στιγμής υπάρχουν περιορισμένες ενδείξεις ότι η ενεργειακή ακρίβεια μετατρέπεται σε έναν ευρύτερο και μόνιμο κύκλο αυξήσεων σε μισθούς και τιμές.

Ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αυξήθηκε στο 3,3% τον Αύγουστο, από 2,9% τον Ιούλιο, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο σχεδόν τριών ετών. Βασικός υπεύθυνος ήταν και πάλι η ενέργεια, οι τιμές της οποίας αυξήθηκαν κατά 14,3%, ενώ ο δομικός πληθωρισμός, που εξαιρεί τις περισσότερο ευμετάβλητες κατηγορίες τροφίμων και ενέργειας, υποχώρησε ελαφρά στο 2,4%.

Η εξέλιξη αυτή ενισχύει ουσιαστικά το σενάριο μιας αύξησης κατά 25 μονάδες βάσης στις 10 Σεπτεμβρίου. Αν επιβεβαιωθεί, θα είναι η δεύτερη αύξηση του επιτοκίου καταθέσεων μέσα σε λίγους μήνες, μετά την κίνηση του Ιουνίου από το 2% στο 2,25%. Στη συνεδρίαση της 23ης Ιουλίου η ΕΚΤ είχε επιλέξει να κρατήσει τα επιτόκια αμετάβλητα, τονίζοντας ότι θα συνεχίσει να αποφασίζει με βάση τα νέα οικονομικά δεδομένα και χωρίς να προδεσμεύεται για την επόμενη κίνησή της.

Παρά την επιτάχυνση του πληθωρισμού, οι περισσότεροι οικονομολόγοι θεωρούν ότι δεν υπάρχουν ακόμη αρκετές ενδείξεις για ισχυρές «δευτερογενείς επιδράσεις», δηλαδή για μια κατάσταση στην οποία η ενεργειακή ακρίβεια περνά συστηματικά στους μισθούς, στις υπηρεσίες και στις προσδοκίες νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Στην έρευνα του Bloomberg, σχεδόν κανένας από τους συμμετέχοντες δεν διακρίνει σαφείς ενδείξεις ότι επιχειρήσεις και καταναλωτές προετοιμάζονται για μακροχρόνια ενίσχυση των πληθωριστικών πιέσεων. Η πλειονότητα εμφανίζεται επίσης σχετικά συγκρατημένη ως προς τον κίνδυνο ενός νέου σπιράλ μισθών και τιμών.

Μια προσωρινή άνοδος του πληθωρισμού που οφείλεται κυρίως στην ενέργεια μπορεί να μην απαιτεί συνεχείς αυξήσεις επιτοκίων, ιδιαίτερα εφόσον οι μακροπρόθεσμες προσδοκίες για τις τιμές παραμένουν κοντά στον στόχο.

Στην τελευταία έρευνα επαγγελματιών αναλυτών της ίδιας της ΕΚΤ, οι μακροπρόθεσμες προσδοκίες για τον πληθωρισμό παρέμεναν στο 2%. Για το σύνολο του 2026 οι συμμετέχοντες προέβλεπαν πληθωρισμό 2,7% και για το 2027 2,2%, στοιχείο που υποδηλώνει ότι η αγορά εξακολουθεί να περιμένει σταδιακή επιστροφή προς τον στόχο.

Οι traders, ωστόσο, εμφανίζονται περισσότερο επιφυλακτικοί. Η προοπτική διατήρησης των τιμών του πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα και η νέα εκτίναξη του φυσικού αερίου αυξάνουν τον κίνδυνο η ενεργειακή κρίση να έχει μεγαλύτερη διάρκεια απ’ ό,τι υπολογίζουν σήμερα οι οικονομολόγοι. Σύμφωνα με το Bloomberg, οι αγορές τιμολογούν περίπου τρεις επιπλέον αυξήσεις επιτοκίων έως τα μέσα του 2027, πέρα από την κίνηση του Σεπτεμβρίου. Η διαφορά σε σχέση με τις προβλέψεις των οικονομολόγων είναι επομένως μεγάλη: το βασικό σενάριο των αναλυτών θέλει το 2,50% να αποτελεί την κορυφή του κύκλου, ενώ η αγορά θεωρεί πιθανό το κόστος χρήματος να κινηθεί αισθητά υψηλότερα.

Η οικονομία της Ευρωζώνης αντέχει, αλλά τα περιθώρια δεν είναι απεριόριστα

Μέχρι στιγμής η οικονομία της Ευρωζώνης έχει αποδειχθεί περισσότερο ανθεκτική από όσο αναμενόταν. Η ανάπτυξη στο δεύτερο τρίμηνο ξεπέρασε τις προβλέψεις και ορισμένοι δείκτες επιχειρηματικής δραστηριότητας εξακολουθούν να δείχνουν θετική δυναμική. Αυτό δίνει στην ΕΚΤ μεγαλύτερο περιθώριο να αυξήσει τα επιτόκια χωρίς να προκαλέσει άμεσα ύφεση.

Η εικόνα για ολόκληρο το έτος, πάντως, παραμένει εύθραυστη. Στην έρευνα επαγγελματιών αναλυτών του Ιουλίου, η ΕΚΤ κατέγραψε πρόβλεψη για ανάπτυξη μόλις 0,6% το 2026 και 1,2% το 2027, με τις εκτιμήσεις να έχουν αναθεωρηθεί χαμηλότερα λόγω της επίδρασης της ενεργειακής κρίσης.

Ένας υπερβολικά επιθετικός κύκλος αυξήσεων θα μπορούσε επομένως να πλήξει την κατανάλωση, τις επενδύσεις και την πιστωτική επέκταση τη στιγμή που η οικονομία δεν εμφανίζει ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης.