ΕΚΤ: Υποχωρούν οι πληθωριστικές προσδοκίες, αλλά τα νοικοκυριά παραμένουν επιφυλακτικά

Εικόνα σταδιακής αποκλιμάκωσης των πληθωριστικών πιέσεων, χωρίς όμως αντίστοιχη ενίσχυση της οικονομικής αυτοπεποίθησης των ευρωπαϊκών νοικοκυριών, αποτυπώνει η τελευταία Έρευνα Καταναλωτικών Προσδοκιών της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τον Ιούλιο του 2026.

Τα νέα στοιχεία δείχνουν ότι οι πολίτες της ευρωζώνης βλέπουν τον πληθωρισμό να υποχωρεί ελαφρά τόσο στο άμεσο όσο και στο μεσοπρόθεσμο μέλλον. Την ίδια στιγμή, όμως, χαμηλώνουν τις προσδοκίες τους για την αύξηση των εισοδημάτων τους, ενώ στην αγορά εργασίας εμφανίζονται ενδείξεις μεγαλύτερης ανασφάλειας.

Σύμφωνα με την ΕΚΤ, η διάμεση εκτίμηση των καταναλωτών για τον πληθωρισμό που βίωσαν τους προηγούμενους 12 μήνες μειώθηκε τον Ιούλιο στο 3,5%, από 3,6% τον Ιούνιο. Παράλληλα, η διάμεση προσδοκία για τον πληθωρισμό των επόμενων 12 μηνών υποχώρησε στο 2,9% από 3%, ενώ για την τριετία μειώθηκε στο 2,7% από 2,8%. Σε ορίζοντα πενταετίας, οι προσδοκίες παρέμειναν αμετάβλητες στο 2,4%.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την ΕΚΤ, καθώς οι προσδοκίες των νοικοκυριών επηρεάζουν τόσο τις καταναλωτικές αποφάσεις όσο και τη διαμόρφωση μισθολογικών απαιτήσεων. Η σταθεροποίηση των μακροπρόθεσμων προσδοκιών κοντά στα επίπεδα των τελευταίων μηνών μπορεί να θεωρηθεί ένδειξη ότι οι πολίτες δεν αναμένουν νέα παρατεταμένη έξαρση των τιμών.

Ωστόσο, η αβεβαιότητα γύρω από τον πληθωρισμό του επόμενου έτους δεν υποχώρησε και παρέμεινε υψηλότερη από τα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Η ΕΚΤ καταγράφει επίσης έντονες διαφοροποιήσεις ανάλογα με το εισόδημα: τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα εξακολουθούν να αντιλαμβάνονται και να αναμένουν υψηλότερο πληθωρισμό σε σχέση με τα υψηλότερα. Οι νεότεροι καταναλωτές ηλικίας 18-34 ετών, αντίθετα, εμφανίζουν χαμηλότερες πληθωριστικές εκτιμήσεις από τις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες.

Πιο αδύναμες προσδοκίες για τα εισοδήματα

Οι καταναλωτές εκτιμούν πλέον ότι το ονομαστικό εισόδημά τους θα αυξηθεί κατά μόλις 1% στους επόμενους 12 μήνες, έναντι πρόβλεψης 1,1% τον Ιούνιο. Την ίδια ώρα, η αντιλαμβανόμενη αύξηση των ονομαστικών δαπανών κατά τους προηγούμενους 12 μήνες παρέμεινε στο 5,1%, ενώ οι προσδοκίες για την αύξηση των δαπανών τον επόμενο χρόνο διατηρήθηκαν στο 3,6%.

Η απόσταση ανάμεσα στην προσδοκώμενη αύξηση του εισοδήματος και στην αύξηση των δαπανών είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της έρευνας. Δείχνει ότι, ακόμη και εάν ο πληθωρισμός αποκλιμακώνεται, τα νοικοκυριά συνεχίζουν να υπολογίζουν ότι οι ανάγκες και οι δαπάνες τους θα αυξάνονται με αισθητά ταχύτερο ρυθμό από τα εισοδήματά τους.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικό είναι ότι οι συμμετέχοντες στα τρία χαμηλότερα εισοδηματικά πεμπτημόρια αναμένουν ελαφρώς υψηλότερη αύξηση δαπανών από όσους βρίσκονται στα δύο υψηλότερα. Αυτό ενισχύει την εικόνα ότι το κόστος ζωής εξακολουθεί να επιβαρύνει δυσανάλογα τα χαμηλότερα εισοδήματα.

Λιγότερο απαισιόδοξοι για την οικονομία

Στο μέτωπο της ανάπτυξης καταγράφεται μικρή βελτίωση. Οι προσδοκίες των καταναλωτών για τον ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης της επόμενης δωδεκάμηνης περιόδου αυξήθηκαν στο -1,2%, από -1,4% τον Ιούνιο. Η πρόβλεψη παραμένει αρνητική, αλλά είναι σαφώς λιγότερο απαισιόδοξη. Η αναμενόμενη ανεργία σε ορίζοντα 12 μηνών παρέμεινε αμετάβλητη στο 11,2%. Τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα περιμένουν αισθητά υψηλότερο ποσοστό ανεργίας, 13,5%, ενώ τα υψηλότερα εισοδήματα εκτιμούν ότι θα διαμορφωθεί στο 9,4%. Η αντιλαμβανόμενη σημερινή ανεργία τοποθετείται στο 10,6%, κάτι που, σύμφωνα με την ΕΚΤ, υποδηλώνει μια γενικά σταθερή εικόνα για την αγορά εργασίας.

Πίσω όμως από αυτή τη σχετική σταθερότητα υπάρχουν ενδείξεις επιδείνωσης του κλίματος. Με βάση τα τριμηνιαία στοιχεία, οι άνεργοι εκτιμούν ότι η πιθανότητα να βρουν εργασία μέσα στους επόμενους τρεις μήνες υποχώρησε στο 30,8% τον Ιούλιο, από 32,1% τον Απρίλιο. Την ίδια ώρα, οι εργαζόμενοι ανεβάζουν την πιθανότητα να χάσουν τη δουλειά τους στο 9,8%, από 8,8% τρεις μήνες νωρίτερα.

Τα συγκεκριμένα στοιχεία περιορίζουν την αισιοδοξία που θα μπορούσε να προκαλέσει η μικρή βελτίωση των εκτιμήσεων για την οικονομική ανάπτυξη. Οι καταναλωτές μπορεί να βλέπουν μικρότερο κίνδυνο ύφεσης, αλλά δεν αισθάνονται ακόμη μεγαλύτερη ασφάλεια ως προς την προσωπική τους θέση στην αγορά εργασίας.

Σταθερές οι προσδοκίες για τις τιμές κατοικιών

Στην αγορά ακινήτων, οι καταναλωτές αναμένουν ότι η αξία της κατοικίας τους θα αυξηθεί κατά 3,4% μέσα στους επόμενους 12 μήνες, ποσοστό αμετάβλητο σε σχέση με τον Ιούνιο. Και εδώ διαπιστώνεται εισοδηματική διαφοροποίηση: τα νοικοκυριά στο χαμηλότερο εισοδηματικό πεμπτημόριο αναμένουν αύξηση της αξίας των κατοικιών κατά 4%, έναντι 3,1% στο υψηλότερο πεμπτημόριο.

Πιο θετική είναι η εξέλιξη στις εκτιμήσεις για το κόστος στεγαστικού δανεισμού. Οι προσδοκίες για τα επιτόκια στεγαστικών δανείων σε έναν χρόνο μειώθηκαν στο 4,9%, από 5% τον Ιούνιο. Και πάλι, όμως, οι χαμηλότερου εισοδήματος καταναλωτές αναμένουν αισθητά υψηλότερα επιτόκια, στο 5,7%, έναντι 4,4% για τα υψηλότερα εισοδήματα.

Η πρόσβαση στην πίστωση εξακολουθεί να προβληματίζει

Η εικόνα στην αγορά πίστωσης παραμένει επίσης ανομοιογενής. Περισσότερα νοικοκυριά ανέφεραν επιδείνωση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση κατά τους προηγούμενους 12 μήνες σε σύγκριση με τον Ιούνιο. Από την άλλη πλευρά, μειώθηκε το καθαρό ποσοστό εκείνων που περιμένουν αυστηρότερες πιστωτικές συνθήκες κατά την επόμενη χρονιά.
Παράλληλα, το ποσοστό των καταναλωτών που δήλωσαν ότι υπέβαλαν αίτηση για πίστωση μέσα στους προηγούμενους τρεις μήνες αυξήθηκε στο 14,3% τον Ιούλιο, από 13,4% τον Απρίλιο.

Δύο διαφορετικές ταχύτητες στην ευρωζώνη

Ίσως το πιο έντονο μήνυμα της έρευνας είναι ότι η βελτίωση των μακροοικονομικών προσδοκιών δεν βιώνεται με τον ίδιο τρόπο από όλα τα νοικοκυριά.

Τα χαμηλότερα εισοδήματα βλέπουν υψηλότερο πληθωρισμό, αναμένουν μεγαλύτερη ανεργία και εκτιμούν ότι θα αντιμετωπίσουν υψηλότερα επιτόκια στεγαστικών δανείων. Οι διαφορές αυτές δείχνουν ότι η αποκλιμάκωση των πληθωριστικών πιέσεων σε επίπεδο μέσων δεικτών δεν σημαίνει αυτόματα και αντίστοιχη βελτίωση της καθημερινής οικονομικής εμπειρίας για όλους.