Γραφείο Προϋπολογισμού Βουλής: Αναθεωρεί οριακά προς τα κάτω στο 1,9% την ανάπτυξη για φέτος

Το μήνυμα ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να επιδεικνύει ανθεκτικότητα, αλλά χρειάζεται συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, στοχευμένη αξιοποίηση του δημοσιονομικού χώρου και πολιτικές που θα ενισχύσουν την παραγωγικότητα και την απασχόληση, εκπέμπει το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή (ΓΠΚΒ) με την τριμηνιαία έκθεσή του.

Παρά τη μικρή αναθεώρηση προς τα κάτω της πρόβλεψης για τον ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας το 2026, στο 1,9% από 2,0% που προέβλεπε η έκθεση του Μαρτίου, το Γραφείο εκτιμά ότι η χώρα διατηρεί σημαντικές αντοχές απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις. Ωστόσο, επισημαίνει ότι η γεωπολιτική αστάθεια και οι επίμονες πληθωριστικές πιέσεις αυξάνουν τους κινδύνους για την οικονομική προοπτική.

Η Μέση Ανατολή αλλάζει το διεθνές οικονομικό σκηνικό

Σύμφωνα με την έκθεση, ο σημαντικότερος εξωγενής παράγοντας που επηρέασε την παγκόσμια οικονομία στις αρχές του 2026 ήταν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Οι διαταραχές στις ενεργειακές αγορές, κυρίως μέσω των Στενών του Ορμούζ, οδήγησαν σε αύξηση των τιμών της ενέργειας, επιταχύνοντας τον πληθωρισμό και περιορίζοντας τους ρυθμούς ανάπτυξης τόσο στην Ευρώπη όσο και διεθνώς.

Το ΓΠΚΒ σημειώνει ότι, παρά τη σταδιακή αποκλιμάκωση της έντασης, οι διεθνείς οργανισμοί εξακολουθούν να προβλέπουν επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας το 2026 και μερική ανάκαμψη το 2027, υπό την προϋπόθεση ότι θα αποκατασταθεί σχετικά γρήγορα η ομαλότητα στις αγορές ενέργειας. Μέχρι τότε, η αβεβαιότητα παραμένει αυξημένη, γεγονός που επιβάλλει, όπως αναφέρει, στοχευμένες και προσωρινές δημοσιονομικές παρεμβάσεις.

Ανάπτυξη με αντοχές, αλλά όχι χωρίς μεταρρυθμίσεις

Το βασικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να εμφανίζει ισχυρότερες επιδόσεις από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ωστόσο η διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη.

Το Γραφείο υπογραμμίζει ότι ο πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος που δημιουργείται δεν θα πρέπει να διοχετεύεται σε μόνιμες παροχές, αλλά να αξιοποιείται με τρόπο που ενισχύει το δυνητικό προϊόν της οικονομίας.

Στο πλαίσιο αυτό εισηγείται:

• μείωση του κόστους της μισθωτής εργασίας ώστε να ενισχυθούν τα κίνητρα συμμετοχής στην αγορά εργασίας,
• φορολογικά κίνητρα για επιτάχυνση των αποσβέσεων επενδύσεων σε κλάδους υψηλής προστιθέμενης αξίας,
• πολιτικές ενίσχυσης της παραγωγικότητας,
• συνέχιση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά, οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις μπορούν να αντιμετωπίσουν δύο από τις σημαντικότερες αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας: τη χαμηλή παραγωγικότητα της εργασίας και τη μεγάλη εξάρτηση από δραστηριότητες χαμηλής προστιθέμενης αξίας.

Η επόμενη ημέρα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην περίοδο μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, όταν η οικονομία θα πρέπει να στηριχθεί περισσότερο σε ιδιωτικές επενδύσεις και στην αποτελεσματική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων.

Το ΓΠΚΒ θεωρεί κρίσιμο να αξιοποιηθούν στο μέγιστο οι διαθέσιμοι κοινοτικοί πόροι, ενώ παράλληλα προτείνει την προσέλκυση εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης για επενδύσεις σε τεχνολογίες αιχμής, προκειμένου να διατηρηθεί ο υψηλός επενδυτικός ρυθμός και μετά την ολοκλήρωση του RRF.

Ισχυρότερη ανάπτυξη από την Ευρωζώνη

Παρά το δυσμενές διεθνές περιβάλλον, η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να υπεραποδίδει έναντι της Ευρωζώνης.

Το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,0% το πρώτο τρίμηνο του 2026 σε ετήσια βάση, έναντι μόλις 0,3% στην Ευρωζώνη. Η ανάπτυξη στηρίχθηκε κυρίως στην ιδιωτική κατανάλωση, στις επενδύσεις παγίου κεφαλαίου και στις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών, ενώ ο τουρισμός εξακολουθεί να αποτελεί βασικό μοχλό οικονομικής δραστηριότητας.

Επίμονος ο πληθωρισμός

Σημαντική πηγή ανησυχίας εξακολουθεί να αποτελεί ο πληθωρισμός.

Τον Μάιο του 2026 ο δείκτης τιμών καταναλωτή διαμορφώθηκε στο 4,9%, σημαντικά υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης που διαμορφώθηκε στο 3,2%.

Η διατήρηση αυτής της απόκλισης, σύμφωνα με το ΓΠΚΒ, περιορίζει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, επιβαρύνει το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και διαβρώνει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.

Θετικό στοιχείο αποτελεί η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στα τρόφιμα. Ο σχετικός δείκτης μειώθηκε στο 2,6% τον Μάιο από 4,3% τον Φεβρουάριο του 2026, παραμένοντας όμως υψηλότερος από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ο οποίος διαμορφώθηκε στο 1,9%.

Δημοσιονομικές επιδόσεις πάνω από τις προβλέψεις

Ιδιαίτερα θετική εικόνα παρουσιάζουν τα δημόσια οικονομικά.

Το ισοζύγιο της Γενικής Κυβέρνησης για το 2025 διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα 4,29 δισ. ευρώ ή 1,7% του ΑΕΠ, ενώ το πρωτογενές αποτέλεσμα ανήλθε στα 12,13 δισ. ευρώ, που αντιστοιχεί στο 4,9% του ΑΕΠ.

Η θετική πορεία συνεχίστηκε και το πρώτο τετράμηνο του 2026, καθώς το ενοποιημένο πρωτογενές αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης εμφάνισε πλεόνασμα 5,896 δισ. ευρώ ή 2,3% του ΑΕΠ, αυξημένο κατά 962 εκατ. ευρώ σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025.

Γιατί αυξάνονται τα έσοδα από τον ΦΠΑ

Σύμφωνα με την έκθεση, σημαντικό μέρος της δημοσιονομικής βελτίωσης οφείλεται στην αύξηση των εσόδων από τον ΦΠΑ κατά 1,12 δισ. ευρώ.

Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται αφενός στην ισχυρή πορεία του τουρισμού και στις αυξημένες ταξιδιωτικές εισπράξεις, αφετέρου στη συνεχιζόμενη ενίσχυση της ιδιωτικής κατανάλωσης.

Την ίδια περίοδο, οι δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού αυξήθηκαν κατά 2,079 δισ. ευρώ, κυρίως λόγω υψηλότερων πρωτογενών δαπανών αλλά και αυξημένων εκταμιεύσεων μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και του Ταμείου Ανάκαμψης.

Αγορά εργασίας: Περισσότερες θέσεις, αλλά και περισσότερα άτομα στο εργατικό δυναμικό

Στην αγορά εργασίας καταγράφονται μικτές τάσεις.

Το ποσοστό ανεργίας αυξήθηκε οριακά στο 9,5% το πρώτο τρίμηνο του 2026 από 9,3% έναν χρόνο πριν, με τους ανέργους να ανέρχονται στις 454 χιλιάδες.

Η αύξηση αυτή δεν αποδίδεται σε υποχώρηση της απασχόλησης αλλά κυρίως στη διεύρυνση του εργατικού δυναμικού, καθώς περισσότεροι πολίτες αναζήτησαν εργασία.

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι η απασχόληση αυξήθηκε κυρίως μέσω νέων θέσεων πλήρους απασχόλησης, οι οποίες ενισχύθηκαν κατά 2,1%, ενώ οι θέσεις μερικής απασχόλησης μειώθηκαν κατά 11%.

Παράλληλα, το ισοζύγιο νέων θέσεων εργασίας παρέμεινε θετικό κατά 54.904 θέσεις το πρώτο τρίμηνο του 2026, καταγράφοντας αύξηση 3,3% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.

Στεγαστικό: Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η προσφορά νέων κατοικιών

Εκτενή αναφορά γίνεται και στο στεγαστικό ζήτημα, το οποίο χαρακτηρίζεται ως μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής.

Το ΓΠΚΒ επισημαίνει ότι η περιορισμένη διαθεσιμότητα προσιτών κατοικιών επηρεάζει αρνητικά την κοινωνική συνοχή, περιορίζει την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού και επιβαρύνει την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο γεγονός ότι σημαντικό μέρος του υφιστάμενου οικιστικού αποθέματος παραμένει εκτός αγοράς, είτε λόγω νομικών εκκρεμοτήτων είτε επειδή δεν αξιοποιείται.

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος προτείνονται:

• επιτάχυνση της επίλυσης κληρονομικών και κτηματολογικών εκκρεμοτήτων,
• φορολογικά κίνητρα για τη διάθεση κατοικιών στη μακροχρόνια μίσθωση,
• στοχευμένη ρύθμιση των βραχυχρόνιων μισθώσεων σε περιοχές υψηλής στεγαστικής πίεσης,
• ενίσχυση προγραμμάτων ανακαίνισης με προϋπόθεση την επανένταξη των κατοικιών στη μακροχρόνια αγορά.

Κατά την εκτίμηση του Γραφείου, η αξιοποίηση του ήδη υπάρχοντος αποθέματος κατοικιών μπορεί να συμβάλει ταχύτερα στη βελτίωση της προσφοράς κατοικίας σε σχέση με την αποκλειστική στήριξη της νέας οικοδομικής δραστηριότητας.