Η τηλεόραση είναι μια απλή οθόνη; Τι βρήκε το Gamers Nexus στις τηλεοράσεις LG Smart TVs

Μια σύγχρονη Smart TV δεν είναι πλέον απλώς μια οθόνη. Είναι ένας υπολογιστής συνδεδεμένος στο διαδίκτυο, με εφαρμογές, διαφημιστικές υπηρεσίες, δυνατότητες αναγνώρισης περιεχομένου και, σε ορισμένα μοντέλα, μικρόφωνα.

Ολη αυτή η τεχνολογία έγινεαντικείμενο έρευνας του Gamers Nexus για τις LG Smart TVs. Η ομάδα, μαζί με ανεξάρτητους ερευνητές, αγόρασε και εξέτασε διαφορετικά μοντέλα, παρακολούθησε την επικοινωνία τους στο δίκτυο και ανέλυσε το λογισμικό τους.

Η έρευνα περιλαμβάνει όμως δύο είδη ευρημάτων. Κάποια αφορούν τη φυσιολογική λειτουργία μιας τηλεόρασης LG. Άλλα δείχνουν ότι οι Smart TVs διαθέτουν πολύ περισσότερες δυνατότητες συλλογής και επεξεργασίας πληροφοριών από όσες πιθανόν αντιλαμβάνεται ο μέσος χρήστης.

Ένα από τα βασικά θέματα είναι το σύστημα Automatic Content Recognition, γνωστό ως ACR. Με απλά λόγια, το ACR επιτρέπει στην τηλεόραση να αναγνωρίζει το περιεχόμενο που εμφανίζεται στην οθόνη. Για να το κάνει, δημιουργεί μικρά ψηφιακά «αποτυπώματα» από την εικόνα ή τον ήχο και τα συγκρίνει με βάσεις δεδομένων.

Το Gamers Nexus διαπίστωσε ότι το ACR μπορούσε να λειτουργεί ακόμη και όταν μια LG TV χρησιμοποιούνταν μέσω HDMI σαν απλή οθόνη για έναν υπολογιστή. Σε δοκιμές που έγιναν μετά την αποδοχή των σχετικών συμφωνιών, οι ερευνητές κατέγραψαν επανειλημμένη επικοινωνία με την υποδομή ACR της Alphonso, εταιρείας που συνδέεται με το διαφημιστικό οικοσύστημα της LG.

Το εύρημα έχει σημασία επειδή αρκετοί χρήστες θεωρούν ότι αποφεύγουν αυτού του είδους την παρακολούθηση αν δεν χρησιμοποιούν τις εφαρμογές της τηλεόρασης και την έχουν απλώς συνδεδεμένη σε κονσόλα, υπολογιστή ή εξωτερικό media player.

Δεν είναι πάντα έτσι.

Ανεξάρτητη ακαδημαϊκή έρευνα έχει επίσης διαπιστώσει ότι το ACR σε Smart TVs μπορεί να λειτουργεί όταν η συσκευή χρησιμοποιείται ως εξωτερική οθόνη. Παράλληλα, η ίδια έρευνα έδειξε ότι όταν το ACR απενεργοποιήθηκε, η σχετική επικοινωνία σταμάτησε.

«We own the glass»

Η εμπορική αξία αυτών των δεδομένων φαίνεται και από τον τρόπο με τον οποίο η LG Ad Solutions παρουσιάζει τις δυνατότητές της στους διαφημιζόμενους. Σε υλικό που περιλαμβάνει το Gamers Nexus, στελέχη της εταιρείας χρησιμοποιούν τη φράση «We own the glass», δηλαδή «μας ανήκει η οθόνη», και μιλούν για δεδομένα σχετικά με το τι βλέπουν τα νοικοκυριά και για δυνατότητα επέκτασης μιας διαφημιστικής καμπάνιας και σε άλλες συσκευές μέσα στο ίδιο σπίτι.

Η φράση είναι διαφημιστική, αλλά αποτυπώνει τη λογική του επιχειρηματικού μοντέλου. Η Smart TV δεν είναι μόνο η συσκευή στην οποία εμφανίζεται η διαφήμιση. Μπορεί να αποτελεί και πηγή πληροφοριών για το τι παρακολουθεί το νοικοκυριό.

Η τηλεόραση εντόπισε δεκάδες συσκευές στο δίκτυο

Στις δοκιμές του Gamers Nexus, μια LG TV εντόπισε δεκάδες άλλες συσκευές στο ίδιο δίκτυο. Ανάμεσά τους βρίσκονταν κινητά τηλέφωνα, υπολογιστές, smartwatches, εκτυπωτές, δικτυακός εξοπλισμός και συσκευές smart home.

Η LG δεν αρνείται ότι οι τηλεοράσεις της αναζητούν άλλες συσκευές στο τοπικό δίκτυο. Στην απάντησή της μετά την έρευνα εξήγησε ότι αυτή η λειτουργία χρησιμοποιείται για σύνδεση συσκευών, κοινή χρήση περιεχομένου και υπηρεσίες smart home.

Υπάρχει όμως μια σημαντική λεπτομέρεια. Το Gamers Nexus δεν απέδειξε ότι ολόκληρη η λίστα των συσκευών που εντοπίζει η τηλεόραση αποστέλλεται αυτούσια στην LG. Μέρος της επικοινωνίας ήταν κρυπτογραφημένο και οι ίδιοι οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι δεν μπορούσαν να γνωρίζουν με βεβαιότητα όλα τα δεδομένα που περιείχε. Άλλο λοιπόν το γεγονός ότι η τηλεόραση εξερευνά το δίκτυο και άλλο το τι ακριβώς στέλνει στη συνέχεια προς την LG.

Τα μικρόφωνα και οι συνομιλίες στο δωμάτιο

Το πιο ευαίσθητο μέρος της έρευνας αφορά τη φωνητική λειτουργία. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι, όταν χρησιμοποιούνταν η φωνητική αναγνώριση, όσα αναγνώριζε η τηλεόραση μπορούσαν να εμφανίζονται ως απλό κείμενο σε εσωτερικά αρχεία της συσκευής.

Ακόμη πιο ενδιαφέρον ήταν το πόσο διαρκούσε η ακρόαση μετά την ενεργοποίηση. Στις δοκιμές τους, αφού κάποιος ενεργοποιούσε τη φωνητική λειτουργία, για παράδειγμα λέγοντας «Hi LG», το μικρόφωνο δεν σταματούσε πάντοτε να ακούει αμέσως μετά την εντολή. Αν στο δωμάτιο συνεχιζόταν ανθρώπινη ομιλία, η τηλεόραση μπορούσε να συνεχίσει να τη λαμβάνει. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι απαιτούνταν περίπου 10 έως 15 δευτερόλεπτα σιωπής για να κλείσει το συγκεκριμένο παράθυρο ακρόασης.

Αυτό σημαίνει ότι μια άσχετη συζήτηση ανθρώπων που βρίσκονται κοντά στην τηλεόραση μπορεί να συμπεριληφθεί στη φωνητική λειτουργία αφού αυτή έχει ενεργοποιηθεί.

Δεν σημαίνει ότι αποδείχθηκε συνεχής, μόνιμη ηχογράφηση ενός δωματίου χωρίς προηγούμενη ενεργοποίηση.

Τι απαντά η LG

Η LG απορρίπτει τους ισχυρισμούς ότι οι τηλεοράσεις της καταγράφουν ανεξέλεγκτα ιδιωτικές συνομιλίες. Σε γραπτή δήλωση που έδωσε μετά τη δημοσίευση της έρευνας, αναφέρει ότι φωνητικά δεδομένα επεξεργάζονται όταν ο χρήστης κρατά πατημένο το κουμπί φωνής στο τηλεχειριστήριο ή όταν αναγνωριστεί μια λέξη ενεργοποίησης, όπως το «Hi LG», εφόσον ο χρήστης έχει ενεργοποιήσει προηγουμένως τη σχετική λειτουργία.

Η εταιρεία επιβεβαιώνει επίσης κάτι που μπορεί να ξενίσει αρκετούς χρήστες. Όταν η λειτουργία φωνητικής ενεργοποίησης από απόσταση είναι ενεργή, η τηλεόραση μπορεί να «ακούει» για τη φράση «Hi LG» ακόμη και όταν βρίσκεται σε κατάσταση αναμονής και η οθόνη φαίνεται κλειστή.

Σύμφωνα με την LG, πριν αναγνωριστεί η φράση ενεργοποίησης ο ήχος εξετάζεται μόνο μέσα στην ίδια την τηλεόραση, δεν αποστέλλεται στους servers και διαγράφεται.

Εδώ βρίσκεται και η βασική διαφωνία. Η LG λέει ότι δεν συλλέγει «ambient conversations», δηλαδή άσχετες συνομιλίες στο δωμάτιο. Το Gamers Nexus δείχνει όμως ότι αφού έχει ενεργοποιηθεί μια φωνητική εντολή, το χρονικό διάστημα κατά το οποίο η TV συνεχίζει να ακούει μπορεί να περιλάβει και ομιλία που δεν απευθύνεται στην τηλεόραση.

Η μέχρι σήμερα απάντηση της LG δεν εξηγεί ειδικά το εύρημα των εσωτερικών αρχείων στα οποία το Gamers Nexus βρήκε αναγνωρισμένη ομιλία σε μορφή απλού κειμένου.

Τι έγινε αφού οι ερευνητές «χάκαραν» την τηλεόραση

Εδώ χρειάζεται να γίνει ένας ακόμη σαφής διαχωρισμός. Στο δεύτερο μέρος της έρευνας, οι ειδικοί απέκτησαν αυξημένο έλεγχο της τηλεόρασης χρησιμοποιώντας κενά ασφαλείας και εργαλεία έρευνας. Από εκείνη τη στιγμή μπόρεσαν να χρησιμοποιήσουν τη συσκευή με τρόπους που δεν αποτελούν φυσιολογική λειτουργία της LG.

Για παράδειγμα, κατάφεραν να καταγράψουν ήχο από μικρόφωνα και από συνδεδεμένη webcam, να πάρουν ήχο που περνούσε μέσω HDMI και να αποθηκεύσουν ηχητικό υλικό ακόμη και όταν η τηλεόραση ήταν προσωρινά εκτός δικτύου. Σε άλλη επίδειξη, η οθόνη φαινόταν κλειστή ενώ οι ερευνητές μπορούσαν να καταγράψουν ήχο.

Αυτές οι επιδείξεις δείχνουν τι θα μπορούσε να κάνει κάποιος που έχει ήδη παραβιάσει τη συσκευή. Δεν αποδεικνύουν ότι η LG πραγματοποιεί τέτοιες καταγραφές ως μέρος της κανονικής λειτουργίας της τηλεόρασης.

Το ζήτημα ασφαλείας παραμένει σημαντικό, επειδή ορισμένα από τα κενά που επικαλούνται οι ερευνητές δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί πλήρως και επομένως δεν μπορούν προς το παρόν να ελεγχθούν ανεξάρτητα.

Τι σημαίνουν όλα αυτά στην Ευρώπη

Για τους Ευρωπαίους χρήστες, το ζήτημα συνδέεται άμεσα με τους κανόνες προστασίας προσωπικών δεδομένων. Ο GDPR απαιτεί, μεταξύ άλλων, διαφάνεια, σαφή σκοπό για τη συλλογή δεδομένων και περιορισμό της συλλογής σε όσα πραγματικά χρειάζονται.

Όταν μια εταιρεία βασίζεται στη συγκατάθεση του χρήστη, αυτή πρέπει να είναι ελεύθερη, συγκεκριμένη, ενημερωμένη και σαφής. Ο χρήστης πρέπει επίσης να μπορεί να την ανακαλέσει εύκολα.

Το άρθρο 7(4) του GDPR θέτει ένα ιδιαίτερα σημαντικό ερώτημα: αν μια υπηρεσία παρέχεται μόνο εφόσον ο χρήστης συμφωνήσει σε επεξεργασία προσωπικών δεδομένων που δεν είναι πραγματικά αναγκαία για την υπηρεσία, τότε πρέπει να εξεταστεί αν η συγκατάθεση ήταν πράγματι ελεύθερη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η LG παραβιάζει τον GDPR. Σημαίνει όμως ότι, αν επιλογές για διαφημιστική παρακολούθηση ή ACR συνδέονται στην πράξη με την πρόσβαση σε άσχετες λειτουργίες της τηλεόρασης, δημιουργούνται εύλογα ερωτήματα για το πόσο ελεύθερη είναι πραγματικά η επιλογή του καταναλωτή.

Υπάρχει και η ευρωπαϊκή νομοθεσία ePrivacy. Οι επίσημες οδηγίες του European Data Protection Board αντιμετωπίζουν ρητά τις connected TVs ως συσκευές που καλύπτονται από τις σχετικές προστασίες και εξηγούν ότι οι κανόνες δεν αφορούν μόνο τα γνωστά cookies, αλλά και άλλες μεθόδους αναγνώρισης ή παρακολούθησης μιας συσκευής.

Η έρευνα εγείρει σοβαρά ερωτήματα, που αξίζουν περαιτέρω έλεγχο ειδικά όταν γίνεται εγκατάσταση τηλεοράσεων με παρόμοια χαρακτηριστικά σε επαγγελματικύς χώρους, σε νοσοκομεία, ιατρεία, δικηγορικά γραφεία, χρηματοοικονομικές επιχειρήσεις, δημόσιες υπηρεσίες, αίθουσες συνεδριάσεων και άλλους χώρους όπου συζητούνται ή προβάλλονται εμπιστευτικές πληροφορίες.

Και η έρευνα του Gamers Nexus δείχνει ότι οι σημερινές τηλεοράσεις μπορούν να γνωρίζουν πολύ περισσότερα από το ποιο κανάλι έχει επιλέξει ο θεατής. Μπορούν να αναγνωρίζουν το περιεχόμενο που περνά από την οθόνη, να επικοινωνούν με διαφημιστικές υπηρεσίες, να αναζητούν άλλες συσκευές στο δίκτυο και, όταν ενεργοποιούνται οι φωνητικές λειτουργίες, να επεξεργάζονται ομιλία μέσα στο δωμάτιο.