Κοβέσι στους Δελφούς: Τα αυτονόητα που έγιναν πολιτικός σεισμός

Η Λάουρα Κοβέσι δεν είπε στους Δελφούς κάτι επαναστατικό. Είπε τα αυτονόητα. Ότι οι εισαγγελείς πρέπει να κάνουν τη δουλειά τους. Ότι η διαφθορά πρέπει να ερευνάται. Ότι οι πολιτικοί δεν είναι υπεράνω του νόμου. Ότι τα ευρωπαϊκά κονδύλια δεν είναι ιδιωτικό ταμείο κανενός μηχανισμού εξουσίας. Και ότι, όταν υπάρχουν ενδείξεις απάτης, νεποτισμού και πελατειακών σχέσεων, η απάντηση δεν μπορεί να είναι η συγκάλυψη, η καθυστέρηση ή η επίθεση σε εκείνους που ερευνούν.

Ακριβώς γι’ αυτό η παρέμβασή της στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών προκάλεσε αίσθηση. Όχι επειδή είπε κάτι ακραίο, αλλά επειδή σε μια Δημοκρατία όπου η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης θα έπρεπε να είναι δεδομένη, ακούστηκε σχεδόν ως καταγγελία το προφανές: «Είμαστε εισαγγελείς, κάνουμε τη δουλειά μας, δεν κυνηγάμε πολιτικούς. Κυνηγάμε τη διαφθορά».

Η Ευρωπαία Γενική Εισαγγελέας υπερασπίστηκε ανοιχτά τους Έλληνες Ευρωπαίους εισαγγελείς που χειρίστηκαν κρίσιμες υποθέσεις, λέγοντας ότι «έκαναν εξαιρετική δουλειά» και θέτοντας το ερώτημα: «Ποιος είναι ο λόγος να μην ανανεωθεί η θητεία τους;» Το ερώτημα είναι απλό, αλλά πολιτικά εκρηκτικό. Διότι όταν εισαγγελείς που ερευνούν ευρωπαϊκό χρήμα, επιδοτήσεις και δίκτυα εξουσίας βρίσκονται ξαφνικά αντιμέτωποι με θεσμικά εμπόδια, τότε το ζήτημα δεν είναι διαδικαστικό. Είναι βαθιά πολιτικό.

Η Κοβέσι έστειλε σαφές μήνυμα και για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, χαρακτηρίζοντάς τον «ακρωνύμιο διαφθοράς, νεποτισμού και πελατειακών σχέσεων». Είναι η συμπύκνωση μιας παθογένειας δεκαετιών. Ευρωπαϊκά χρήματα που προορίζονται για παραγωγούς, αγρότες και πραγματικές ανάγκες να καταλήγουν, σύμφωνα με τις υπό διερεύνηση καταγγελίες, μέσα από μηχανισμούς γνωριμιών, εξυπηρετήσεων και πολιτικής προστασίας.

Όταν η κυρία Κοβέσι λέει ότι το βασικό ερώτημα είναι «τι συνέβη και ποιος είναι υπεύθυνος», δεν επιτίθεται στην Ελλάδα. Επιτίθεται σε εκείνους που θέλουν την Ελλάδα όμηρο ενός συστήματος στο οποίο το δημόσιο χρήμα μοιράζεται με κανόνες αδιαφάνειας. Δεν κατηγορεί τη Δημοκρατία. Αντιθέτως, υπερασπίζεται τη Δημοκρατία απέναντι σε όσους τη χρησιμοποιούν ως βιτρίνα για να ελέγχουν τη Δικαιοσύνη, τις έρευνες και τη διανομή των κονδυλίων.

Η πιο σκληρή της φράση, ίσως, ήταν αυτή που αφορούσε τη νοοτροπία: «Έχω κουραστεί να ακούω πως έτσι γίνονται τα πράγματα στην Ελλάδα». Σύμφωνα με την ίδια, ακόμη και οι καλύτεροι νόμοι και οι καλύτεροι εισαγγελείς δεν αρκούν, αν η νοοτροπία παραμένει λάθος. Αυτή η ατάκα πονάει γιατί είναι αληθινή. Γιατί το «έτσι γίνονται τα πράγματα» υπήρξε για χρόνια το άλλοθι της παρανομίας, της συναλλαγής, της καθυστέρησης, της ατιμωρησίας.

Όμως η Κοβέσι δεν υιοθέτησε τη λογική ότι «οι Έλληνες είναι διεφθαρμένοι». Το αντίθετο. Επικαλέστηκε επιστολές πολιτών και αγροτών που καταγγέλλουν ότι δεν είχαν πρόσβαση σε επιδοτήσεις επειδή δεν διέθεταν πολιτικές διασυνδέσεις. Και τόνισε ότι τέτοιες καταγγελίες δείχνουν πως οι πολίτες δεν αποδέχονται τη διαφθορά. Άρα το πρόβλημα δεν είναι η κοινωνία. Το πρόβλημα είναι οι μηχανισμοί που έμαθαν να λειτουργούν πάνω από την κοινωνία.

Για την άρση ασυλίας πολιτικών προσώπων, η Ευρωπαία Εισαγγελέας ήταν επίσης σαφής. Δεν σημαίνει ενοχή. Είναι όμως απαραίτητο βήμα για να συνεχιστεί η έρευνα, να εξεταστούν πολιτικά πρόσωπα και να συλλεχθούν στοιχεία. Και εδώ είπε πάλι το αυτονόητο. Κανείς δεν καταδικάζεται επειδή ερευνάται, αλλά κανείς δεν πρέπει να προστατεύεται από την έρευνα επειδή είναι πολιτικός.

Το πιο ανησυχητικό, λοιπόν, δεν είναι ότι η Κοβέσι μίλησε αυστηρά. Το ανησυχητικό είναι ότι χρειάστηκε να τα πει. Σε μια κανονική ευρωπαϊκή δημοκρατία, η φράση «αφήστε τους εισαγγελείς να κάνουν τη δουλειά τους» δεν θα έπρεπε να ακούγεται ως παρέμβαση. Θα έπρεπε να είναι η βάση του πολιτεύματος.

Όταν όμως υπάρχουν αποδεδειγμένες παρεμβάσεις, καθυστερήσεις, θεσμικές αντιστάσεις και μια ηγεσία της Δικαιοσύνης που έχει κατηγορηθεί ότι κάλυψε ή ανέχθηκε σκοτεινές υποθέσεις, τότε δεν φταίει η Δημοκρατία. Φταίνε εκείνοι που θέλουν τη Δικαιοσύνη ελεγχόμενη. Φταίνε εκείνοι που δεν θέλουν έναν τρίτο, ανεξάρτητο θεσμό «στα πόδια τους». Φταίνε όσοι ανησυχούν όχι για την αλήθεια, αλλά για το τι θα αποκαλυφθεί αν οι έρευνες συνεχιστούν χωρίς πολιτικό φρένο.

Και επειδή, όπως είπε η ίδια, οι έρευνες για τον ΟΠΕΚΕΠΕ είναι σύνθετες, με πολλές επιμέρους υποθέσεις και νέες καταγγελίες που συνεχίζουν να φτάνουν στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, βρισκόμαστε ακόμη στην αρχή. Αυτό εξηγεί και τον πανικό. Όσοι μοίραζαν χρήμα, όσοι σχεδίαζαν διαγωνισμούς, όσοι έστηναν φωτογραφικές διαδικασίες, όσοι θεωρούσαν τα ευρωπαϊκά κονδύλια εργαλείο κομματικής ή προσωπικής ισχύος, ανησυχούν.

Μια εικόνα 1.000 λέξεις: Στη φωτό εμφανίζεται δημοσιογράφος, ο οποίος δουλεύει για τον ιδιωτικό τομέα και για ευαίσθητη υπηρεσία του κράτους…