Τα χρέη των κομμάτων που μένουν απλήρωτα και ο πλούτος, που παράγουν και τον χαίρονται οι εκλεκτοί

Στην Ελλάδα συζητούμε για τα χρέη των κομμάτων, που δεν θα πληρωθούν ποτέ (όπως λέει ο πολυλογάς και παντογνώστης Άδωνις). Είναι όμως η πιο καθαρή φωτογραφία του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί η πολιτική. Άλλοι ζουν υπό τον κανόνα της τράπεζας, της ρύθμισης, της κατάσχεσης και του αποκλεισμού. Άλλοι μέσα σε ένα πολιτικό οικοσύστημα όπου το χρέος για τα κόμματα δεν κλείνει, αλλά δημιουργεί πλούτο για μια σειρά ατόμων και επιχειρήσεων.

Η Νέα Δημοκρατία εμφανίζει στον ισολογισμό του 2024 τραπεζικά δάνεια 530,9 εκατ. ευρώ και συνολικές υποχρεώσεις 541,8 εκατ. ευρώ. Την ίδια χρονιά, τα έσοδά της ήταν 18,4 εκατ. ευρώ, ενώ οι τόκοι και τα έξοδα τραπεζών έφτασαν τα 59 εκατ. ευρώ. Δηλαδή, μόνο το χρηματοοικονομικό βάρος υπερβαίνει πολλαπλάσια τα κανονικά έσοδα του κόμματος. Αντίστοιχα, στις οικονομικές καταστάσεις του ΠΑΣΟΚ για το 2024 εμφανίζονται τραπεζικά δάνεια 499,6 εκατ. ευρώ και συνολικές υποχρεώσεις 504,3 εκατ. ευρώ, με έσοδα 1,4 εκατ. ευρώ και τόκους/έξοδα τραπεζών 54,4 εκατ. ευρώ. Το ίδιο το ΠΑΣΟΚ δημοσιεύει χωριστά οικονομικές καταστάσεις για «ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ» και για «ΠΑΣΟΚ», διάκριση που έχει πολιτική και λογιστική σημασία όταν γίνεται λόγος για τα παλιά δάνεια.

Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν τα δάνεια «έχουν ρυθμιστεί» γιατί απλώς δεν είναι ρυθμισμένα για να αποπληρωθούν. Το ερώτημα είναι αν μια τέτοια ρύθμιση θα δινόταν ποτέ, με τους ίδιους όρους, σε έναν επιχειρηματία, έναν ελεύθερο επαγγελματία ή ένα νοικοκυριό με τέτοια σχέση εισοδήματος προς χρέος. Διότι στη συνηθισμένη τραπεζική πρακτική, η ρύθμιση αποτελεί σχέδιο αποπληρωμής, βασισμένο σε πραγματικές ταμειακές ροές, εξασφαλίσεις και πιθανότητα ανάκτησης.

Στην περίπτωση των κομμάτων εξουσίας, το χρέος ειναι είναι μέρος ενός ευρύτερου συστήματος σχέσεων. Τα κόμματα που κυβερνούν ή διεκδικούν την κυβέρνηση παράγουν τεράστιο οικονομικό αποτέλεσμα χωρίς να φαίνεται στον ισολογισμό τους. Παράγουν αποφάσεις, διορισμούς, αναθέσεις, ρυθμίσεις, εποπτείες, επιρροή. Γύρω τους κινούνται πρόσωπα που είναι πολιτικοί, διοικητές δημόσιων οργανισμών, επικεφαλής τραπεζών, μάνατζερ μεγάλων ιδιωτικών ομίλων, προμηθευτές του Δημοσίου, δημοσιογράφοι, επικοινωνιακά συστήματα και μεσάζοντες.

Αυτό είναι το πραγματικό ενεργητικό των κομμάτων εξουσίας. Και αυτή η πρόσβαση γεννά οικονομικό αποτέλεσμα και συναλλαγές. Όχι παράνομες αλλά συχνά αδιαφανείς, εξαρτημένες και  ιδιοτελείς. Μια οικονομία αλληλοϋποστήριξης, όπου οι πολιτικές δυνάμεις στηρίζουν συμφέροντα και τα συμφέροντα στηρίζουν την πολιτική τους αναπαραγωγή.

Γι’ αυτό τα χρέη δεν πληρώνονται όπως θα πληρώνονταν τα χρέη όλων των άλλων και των εγγυητών τους. Διότι το σύστημα δεν τα βλέπει ως τραπεζικό πρόβλημα, αλλά ως μέσο διατήρησης μιας πολιτικής αρχιτεκτονικής. Αν ένας απλός πολίτης δεν πληρώσει, γίνεται «κόκκινος». Αν ένα κόμμα εξουσίας δεν πληρώνει, χαίρει άκρως εκτίμησης και δραστηριότητας.

Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να ειπωθεί και η κουβέντα γύρω από την Τράπεζα της Ελλάδος. Η αρμόδια επιτροπή της Βουλής γνωμοδότησε υπέρ της τρίτης θητείας του Γιάννη Στουρνάρα, με τη Νέα Δημοκρατία υπέρ και το ΠΑΣΟΚ να δηλώνει «παρών». Το ζήτημα δεν είναι προσωπικό. Είναι θεσμικό. Όταν ο κεντρικός τραπεζίτης εμφανίζεται στη Βουλή και η δημόσια συζήτηση περιορίζεται σε καθησυχαστικές διατυπώσεις περί ρυθμίσεων ή σε λανθασμένες συγκρίσεις πλούτου των νοικοκυριών και όλα βαίνουν καλά, χάνεται η ουσία του ποιος και εάν ελέγχει πραγματικά την εφαρμογή των ίδιων κανόνων για όλους. Και εύλογα κάποιος αναρωτιέται για τη σχέση που οδηγεί στη δημιουργία καθεστώτος.

Το σκάνδαλο, λοιπόν, δεν είναι μόνο ότι τα κόμματα έχουν απλήρωτα χρέη. Το σκάνδαλο είναι ότι αυτά τα χρέη δημιουργούν πλούτο για κάποιους, χωρίς να αποπληρώνονται, χωρίς να υπάρχει διαφάνεια.

Είναι σαν τους επιχειρηματίες που οι τραπεζίτες και οι πολιτικοί χαρακτηρίζουν με ευκολία μπαταχτσήδες, καθώς πίσω από την καταχρεωμένη εταιρεία τους, έχουν δημιουργήσει πλέγμα άλλων κερδοφόρων νομικών προσώπων.

Και όσο αυτή η διάκριση μένει άθικτη, η εμπιστοσύνη στους θεσμούς δεν θα αποκαθίσταται αφού υπονομεύεται από τους ίδιους.