Νέες ελαφρώς αναβαθμισμένες εκτιμήσεις της ΕΚΤ για την οικονομία της ευρωζώνης

Η οικονομία της Ευρωζώνης αποδεικνύεται περισσότερο ανθεκτική από ό,τι αναμενόταν απέναντι στο νέο ενεργειακό και γεωπολιτικό σοκ, ωστόσο η επιστροφή σε συνθήκες σταθερού πληθωρισμού δεν θα είναι χωρίς αναταράξεις. Στις νέες μακροοικονομικές προβολές του Σεπτεμβρίου 2026, οι οικονομολόγοι της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αναθεωρούν προς τα πάνω τις εκτιμήσεις τους για την ανάπτυξη το 2026 και το 2027, διατηρώντας όμως παράλληλα τον πήχη του πληθωρισμού υψηλότερα για τα επόμενα χρόνια.

Το βασικό σενάριο της ΕΚΤ προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ της Ευρωζώνης 0,9% το 2026, 1,4% το 2027 και 1,5% το 2028. Σε σχέση με τις προβλέψεις του Ιουνίου, η εκτίμηση για το 2026 αυξάνεται κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα και για το 2027 κατά 0,2 μονάδες, ενώ η πρόβλεψη για το 2028 παραμένει αμετάβλητη.

Την ίδια στιγμή, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 3% το 2026, έναντι 2,1% το 2025, πριν υποχωρήσει στο 2,5% το 2027 και στο 2,1% το 2028. Η πρόβλεψη για το 2027 αναθεωρείται μάλιστα κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες προς τα πάνω σε σχέση με τον Ιούνιο.

Το βασικό μήνυμα των νέων προβολών είναι ότι η πραγματική οικονομία έχει απορροφήσει μέχρι στιγμής καλύτερα από το αναμενόμενο τις επιπτώσεις της κρίσης. Το ΑΕΠ της Ευρωζώνης αυξήθηκε κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση το δεύτερο τρίμηνο του 2026, μετά τη στασιμότητα του πρώτου τριμήνου. Οι πρόδρομοι δείκτες, σύμφωνα με την ΕΚΤ, δείχνουν παράλληλα βελτίωση της εμπιστοσύνης και διατήρηση θετικής δυναμικής, παρά τη γεωπολιτική αβεβαιότητα και τις προσωρινές επιπτώσεις από τους καύσωνες και την ξηρασία στην Ευρώπη.

Καθοριστικό ρόλο στην ανάκαμψη των επόμενων ετών αναμένεται να παίξει η εγχώρια ζήτηση. Η ιδιωτική κατανάλωση προβλέπεται να αποτελέσει τον σημαντικότερο μοχλό ανάπτυξης σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, καθώς η σταδιακή αποκλιμάκωση του ενεργειακού πληθωρισμού θα επιτρέψει την ανάκαμψη των πραγματικών εισοδημάτων.

Παράλληλα, η αγορά εργασίας παραμένει εξαιρετικά ισχυρή. Η ανεργία προβλέπεται να υποχωρήσει από 6,2% το 2026 σε 6,1% το 2027 και σε μόλις 5,9% το 2028, επίπεδο που σύμφωνα με την ΕΚΤ θα συνιστά νέο ιστορικό χαμηλό. Η απασχόληση αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται κατά περίπου 0,5% ετησίως.

Άμυνα, υποδομές και τεχνητή νοημοσύνη δίνουν ώθηση στις επενδύσεις

Οι υψηλότερες δημόσιες δαπάνες με πρωταγωνιστή τη Γερμανία, σε συνδυασμό με τις ιδιωτικές επενδύσεις που συνδέονται με την ψηφιοποίηση και την τεχνητή νοημοσύνη, αναμένεται να στηρίξουν την οικονομική δραστηριότητα κυρίως στα τελευταία χρόνια του ορίζοντα προβολής. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της ΕΚΤ, η ώθηση στην ανάπτυξη από τις δημοσιονομικές δαπάνες για άμυνα και υποδομές εκτιμάται σωρευτικά περίπου στις 0,5 ποσοστιαίες μονάδες την περίοδο 2025-2028.

Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική ευρωπαϊκή αδυναμία: η Ευρωζώνη δεν καταφέρνει να επωφεληθεί στον ίδιο βαθμό με άλλες οικονομίες από την παγκόσμια επενδυτική έκρηξη γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη. Ο λόγος είναι ότι η ευρωπαϊκή παραγωγική βάση έχει μικρότερο μερίδιο στους κλάδους προϊόντων και εξοπλισμού που σχετίζονται άμεσα με το ΑΙ.

Παρά την ενίσχυση της παγκόσμιας ζήτησης, οι ευρωπαϊκές εξαγωγές εξακολουθούν επίσης να επιβαρύνονται από προβλήματα ανταγωνιστικότητας, τους υψηλότερους αμερικανικούς δασμούς και την προηγούμενη ανατίμηση του ευρώ. Ως αποτέλεσμα, η ΕΚΤ αναμένει μικρή περαιτέρω μείωση του μεριδίου της Ευρωζώνης στις παγκόσμιες εξαγωγικές αγορές.

Το μεγάλο πρόβλημα παραμένει η ενέργεια

Η σχετική αισιοδοξία για την ανάπτυξη συνυπάρχει με πολύ μεγαλύτερη αβεβαιότητα στο μέτωπο των τιμών. Η ΕΚΤ εκτιμά ότι ο συνολικός πληθωρισμός θα κορυφωθεί στο 3,6% το τέταρτο τρίμηνο του 2026, κυρίως εξαιτίας της απότομης αύξησης των ενεργειακών τιμών που έχει προκαλέσει η κρίση στη Μέση Ανατολή. Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου συνοδεύεται από πρόσθετες πιέσεις στα διυλισμένα προϊόντα, στο φυσικό αέριο και στην ηλεκτρική ενέργεια. Οι συνθήκες στην αγορά των καυσίμων έχουν επιβαρυνθεί ιδιαίτερα λόγω της διαταραχής της διεθνούς προσφοράς και του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ.

Ενδεικτικό των πιέσεων είναι ότι η ΕΚΤ υποθέτει πλέον μέση τιμή φυσικού αερίου 51 ευρώ/MWh για το 2026 και χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας 108,7 ευρώ/MWh. Σε σχέση με τις προβολές του Ιουνίου, οι τιμές φυσικού αερίου έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα πάνω, ενώ για το τρίτο τρίμηνο του 2026 η υπόθεση για τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε κατά περίπου 50%.

Οι χαμηλές αποθήκες φυσικού αερίου στην Ευρώπη αποτελούν μία επιπλέον πηγή πίεσης, ενώ οι ακραίες θερμοκρασίες του καλοκαιριού ενίσχυσαν τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας και την εξάρτηση από ακριβότερη ηλεκτροπαραγωγή με φυσικό αέριο.

Η ενεργειακή συνιστώσα του πληθωρισμού εκτιμάται ότι θα φτάσει σχεδόν το 15% προς το τέλος του 2026. Στη συνέχεια, όμως, η ΕΚΤ προβλέπει απότομη αποκλιμάκωση, καθώς θα αρχίσουν να λειτουργούν οι ευνοϊκές επιδράσεις βάσης και –υπό την κρίσιμη προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξει νέα κλιμάκωση– θα μειωθούν οι διεθνείς τιμές πετρελαίου, φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.

Απότομη αποκλιμάκωση του πληθωρισμού το 2027

Με βάση το κεντρικό σενάριο, ο συνολικός πληθωρισμός προβλέπεται να υποχωρήσει στο 2,5% ήδη από το δεύτερο τρίμηνο του 2027 και στη συνέχεια να κινηθεί κοντά στον στόχο του 2%. Η εικόνα, ωστόσο, είναι περισσότερο σύνθετη. Οι ενεργειακές τιμές μπορούν να υποχωρήσουν σχετικά γρήγορα εφόσον ομαλοποιηθούν οι αγορές. Αντίθετα, οι έμμεσες επιπτώσεις του ενεργειακού σοκ στις τιμές των αγαθών και των υπηρεσιών χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να περάσουν στην οικονομία. Γι’ αυτό και ο δομικός πληθωρισμός χωρίς ενέργεια και τρόφιμα, προβλέπεται στο 2,5% το 2026, στο 2,6% το 2027 και στο 2,3% το 2028. Ο πληθωρισμός στις υπηρεσίες παραμένει ακόμη πιο επίμονος, στο 3,3% το 2026, στο 3% το 2027 και στο 2,9% το 2028.

Οι δευτερογενείς επιπτώσεις στις αμοιβές εκτιμάται πάντως ότι θα παραμείνουν περιορισμένες. Οι ονομαστικές αποδοχές ανά εργαζόμενο προβλέπεται να αυξηθούν κατά περίπου 3,3% ετησίως την περίοδο 2026-2028, επίπεδο υψηλότερο από τον μακροχρόνιο μέσο όρο αλλά σημαντικά χαμηλότερο από τις πιέσεις που παρατηρήθηκαν κατά την προηγούμενη πληθωριστική έξαρση.

Η εξέλιξη των τιμών των τροφίμων αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας. Η ΕΚΤ προβλέπει ότι ο πληθωρισμός των τροφίμων θα επιταχυνθεί σταδιακά και θα κορυφωθεί στο 3,4% το τρίτο τρίμηνο του 2027, πριν αρχίσει και πάλι να συγκλίνει προς το 2%.

Η εικόνα επηρεάζεται τόσο από το κόστος της ενέργειας όσο και από τις ακραίες καιρικές συνθήκες. Οι καύσωνες και η ξηρασία στην Ευρώπη, σε συνδυασμό με το φαινόμενο El Niño, δημιουργούν κινδύνους για τις αγροτικές τιμές, αν και μέχρι στιγμής οι πιέσεις ήταν ηπιότερες από ό,τι είχε αρχικά υπολογιστεί.

Και το ETS2 στην εξίσωση από το 2028

Από το 2028 προστίθεται ακόμη ένας παράγοντας στο ενεργειακό κόστος. H εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας εκπομπών ETS2, το οποίο καλύπτει μεταξύ άλλων καύσιμα για κτίρια και οδικές μεταφορές. Η ΕΚΤ εκτιμά ότι το ETS2 θα προσθέσει ανοδική πίεση στον ενεργειακό πληθωρισμό το 2028. Είναι χαρακτηριστικό ότι χωρίς την επίδραση του ETS2 ο συνολικός πληθωρισμός το 2028 θα διαμορφωνόταν στο 1,9%, αντί για 2,1% που προβλέπει το βασικό σενάριο.

Οι κρατικοί προϋπολογισμοί θα εξακολουθήσουν να στηρίζουν την οικονομική δραστηριότητα το 2026. Η ΕΚΤ υπολογίζει χαλάρωση της δημοσιονομικής πολιτικής κατά περίπου 0,5% του ΑΕΠ, κυρίως λόγω της αύξησης των κρατικών επενδύσεων, της κατανάλωσης και των μεταβιβάσεων.

Η τάση αυτή αναμένεται να αντιστραφεί σταδιακά το 2027 και το 2028, καθώς λήγει σημαντικό μέρος της χρηματοδότησης του NextGenerationEU και καταργούνται προσωρινά μέτρα στήριξης για την ενέργεια.

Το τίμημα είναι η επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών. Το δημοσιονομικό έλλειμμα της Ευρωζώνης προβλέπεται να αυξηθεί από 3% του ΑΕΠ το 2025 σε 3,6% το 2026 και 3,7% το 2027, πριν υποχωρήσει οριακά στο 3,6% το 2028.

Το δημόσιο χρέος ακολουθεί σταθερά ανοδική πορεία: από 87,1% του ΑΕΠ το 2025 εκτιμάται ότι θα φτάσει στο 88,2% το 2026, στο 88,8% το 2027 και στο 89,4% το 2028.

Τα τρία σενάρια της ΕΚΤ και το «κακό» ενδεχόμενο

Η μεγαλύτερη ίσως προειδοποίηση της έκθεσης βρίσκεται στα εναλλακτικά σενάρια για τη Μέση Ανατολή. Στο ηπιότερο σενάριο, όπου οι ενεργειακές τιμές ομαλοποιούνται ταχύτερα, ο πληθωρισμός υποχωρεί κάτω από τον στόχο του 2% τόσο το 2027 όσο και το 2028, ενώ η ανάπτυξη είναι λίγο ισχυρότερη από εκείνη του βασικού σεναρίου. Στο δυσμενές σενάριο, μια ισχυρότερη και πιο παρατεταμένη άνοδος της ενέργειας ανεβάζει τον πληθωρισμό στο 3,2% το 2027 και περιορίζει την ανάπτυξη στο 1,1%.

Η πραγματική προειδοποίηση, όμως, βρίσκεται στο ακραίο σενάριο. Εάν το ενεργειακό σοκ γίνει πολύ ισχυρότερο και πιο επίμονο και αρχίσουν να ενεργοποιούνται ισχυρές δευτερογενείς επιδράσεις σε μισθούς και τιμές, η ΕΚΤ υπολογίζει ότι ο πληθωρισμός θα μπορούσε να φτάσει το 5,4% το 2027, ενώ η ανάπτυξη θα μπορούσε να περιοριστεί στο μόλις 0,4%. Ακόμη και το 2028 ο πληθωρισμός σε αυτό το σενάριο θα παρέμενε στο 3,2%.

Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι δεν αποδίδει συγκεκριμένες πιθανότητες σε αυτά τα εναλλακτικά σενάρια. Τα χρησιμοποιεί για να καταδείξει πόσο μεγάλη παραμένει η αβεβαιότητα γύρω από τη διάρκεια της σύγκρουσης, τη λειτουργία των ενεργειακών αγορών και τις πιθανές δευτερογενείς επιπτώσεις στην οικονομία.