Οι ευρωπαϊκές τράπεζες «ξεφορτώνουν» κίνδυνο 500 δισ. δολαρίων από εταιρικά δάνεια

Οι ευρωπαϊκές τράπεζες επιταχύνουν τη χρήση σύνθετων χρηματοοικονομικών συναλλαγών για να μειώσουν την έκθεσή τους σε πιθανές ζημιές από εταιρικά δάνεια, σε μια αγορά που πλέον ξεπερνά το ορόσημο των 500 δισ. δολαρίων.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg, οι λεγόμενες συναλλαγές significant risk transfer ή SRT επιτρέπουν στις τράπεζες να κρατούν τα δάνεια στους ισολογισμούς τους, μεταφέροντας όμως μέρος του πιστωτικού κινδύνου σε επενδυτές όπως hedge funds, συνταξιοδοτικά ταμεία και private credit funds.

Τα στοιχεία που συγκέντρωσε το Bloomberg δείχνουν ότι, στο τέλος του περασμένου έτους, περίπου 11,1% των εταιρικών δανείων μεγάλων ευρωπαϊκών τραπεζών, ή 509 δισ. δολάρια, συνδέονταν με τέτοιου τύπου συναλλαγές. Το ποσοστό έχει σχεδόν διπλασιαστεί από το 2022, όταν βρισκόταν στο 6,2%, καταγράφοντας την ταχύτητα με την οποία οι SRTs έχουν περάσει από εξειδικευμένο εργαλείο διαχείρισης κινδύνου σε βασικό μηχανισμό κεφαλαιακής στρατηγικής.

Έτσι, οι τράπεζες απελευθερώνουν κεφάλαια, βελτιώνουν τους δείκτες αποδοτικότητας και αποκτούν μεγαλύτερη ευελιξία είτε για νέα δάνεια είτε για εξαγορές. Στη UniCredit, για παράδειγμα, το ποσοστό εταιρικών δανείων που καλύπτεται από SRTs αυξήθηκε σε 14% από λιγότερο από 1% μέσα σε τρία χρόνια, ενώ η Santander έκλεισε την περασμένη χρονιά με SRTs που αντιστάθμιζαν κινδύνους για το 21% των εταιρικών της δανείων.

Στην πράξη, οι επενδυτές αναλαμβάνουν ένα τμήμα των πιθανών ζημιών από προβληματικά δάνεια, συχνά την πρώτη ζώνη ζημιών ενός χαρτοφυλακίου, με αντάλλαγμα υψηλές αποδόσεις. Οι συμφωνίες γίνονται συνήθως ιδιωτικά, με έναν ή λίγους αγοραστές, γεγονός που ενισχύει την ελκυστικότητά τους για τις τράπεζες αλλά ταυτόχρονα περιορίζει τη διαφάνεια της αγοράς.

Αυτό ακριβώς προκαλεί την αυξανόμενη προσοχή των εποπτικών αρχών. Η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών έχει επισημάνει ότι οι SRTs μεταφέρουν πιστωτικό κίνδυνο σε αντισυμβαλλόμενους ενώ η τράπεζα διατηρεί τα υποκείμενα περιουσιακά στοιχεία, με βασικούς επενδυτές τα funds, τα hedge funds, τα ασφαλιστικά και τα συνταξιοδοτικά ταμεία. Παράλληλα, προειδοποιεί ότι η εξάρτηση από τέτοιες συναλλαγές μπορεί να κάνει τη χορήγηση πιστώσεων πιο ευάλωτη στις συνθήκες της μη τραπεζικής χρηματοδότησης.

Το βασικό ερώτημα για τις ρυθμιστικές αρχές δεν είναι αν οι SRTs είναι χρήσιμες, αλλά πόσο ανθεκτικές θα αποδειχθούν σε περιβάλλον πίεσης. Αν οι αγορές παγώσουν ή οι επενδυτές ζητήσουν υψηλότερες αποδόσεις, οι τράπεζες μπορεί να δυσκολευτούν να ανανεώσουν τις συναλλαγές που λήγουν. Σε ένα τέτοιο σενάριο, ο κίνδυνος που σήμερα εμφανίζεται μεταβιβασμένος θα μπορούσε να επιστρέψει με τη μορφή πίεσης στους κεφαλαιακούς δείκτες και περιορισμού της πιστωτικής επέκτασης.

Έτσι, η άνθηση των SRTs αναδεικνύει μια νέα ισορροπία στο ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα: οι τράπεζες γίνονται κεφαλαιακά πιο ευέλικτες, αλλά η ασφάλεια που αγοράζουν εξαρτάται ολοένα περισσότερο από επενδυτές εκτός του παραδοσιακού τραπεζικού τομέα. Για την ώρα, η αγορά λειτουργεί. Το τεστ, όμως, θα έρθει όταν οι ζημιές στα εταιρικά δάνεια πάψουν να είναι θεωρητικό ενδεχόμενο.