Politico: Η Ευρώπη δεν ξέρει καν πόσα καύσιμα έχει

Καθώς οι αεροπορικές εταιρείες καθηλώνουν τα αεροπλάνα τους και οι αξιωματούχοι παροτρύνουν τους πολίτες να μειώσουν τις μετακινήσεις τους, η προσπάθεια της Ευρώπης να αποτρέψει τις ελλείψεις που προκαλούνται από τον πόλεμο στο Ιράν αντιμετωπίζει ένα απροσδόκητο εμπόδιο: Κανείς δεν ξέρει πόσα καύσιμα έχει στην πραγματικότητα η ήπειρος.

Όπως αναφέρει το Politico, η αναταραχή έρχεται καθώς ο πόλεμος στο Ιράν αυξάνει τον λογαριασμό ορυκτών καυσίμων της Ευρώπης και απειλεί να σταματήσει τις προμήθειες που διακινούνται μέσω του Στενού του Ορμούζ, μιας βασικής αρτηρίας πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε την Τετάρτη ότι η σύγκρουση κοστίζει στην ΕΕ σχεδόν 500 εκατομμύρια ευρώ την ημέρα σε υψηλότερο κόστος ενέργειας, ακόμη και όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει δώσει εντολή στους βοηθούς του να προετοιμαστούν για έναν παρατεταμένο αποκλεισμό του Ιράν που θα μπορούσε να διαταράξει περαιτέρω τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για ενεργειακή κρίση: «Στην Ευρώπη χάνουμε σχεδόν 500 εκατ. ευρώ την ημέρα»

«Πρέπει να υπάρξει αποκατάσταση της πλήρους και μόνιμης ελευθερίας ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ χωρίς τέλη», τόνισε η πρόεδρος της Κομισιόν

«Στην Ευρώπη, έχουμε ορατότητα και δεσμεύσεις για τον Μάιο και τον Ιούνιο… τι θα συμβεί μετά είναι δύσκολο να προβλεφθεί», δήλωσε ο Tobias Meyer, διευθύνων σύμβουλος του ομίλου DHL, κατά τη διάρκεια πρωινού τύπου στο οποίο παρευρέθηκε το POLITICO νωρίτερα αυτόν τον μήνα. «Υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα, αλλά δεν υπάρχει μεγάλη ορατότητα για το πόσα έχουν αντληθεί».

Οι αρχές της ΕΕ δεν βρίσκονται εντελώς στο σκοτάδι. Οι πληροφορίες σχετικά με τα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου που κατέχουν οι κυβερνήσεις είναι γενικά διαφανείς και ενημερωμένες, ενώ οι εθνικοί αξιωματούχοι πραγματοποιούν τακτικές συναντήσεις ανταλλαγής πληροφοριών και οι εταιρείες περιστασιακά παρέχουν εθελοντικά πληροφορίες σχετικά με τα δικά τους αποθέματα.

Αλλά πέρα ​​από αυτό, οι αξιωματούχοι που θέλουν να μάθουν πότε μπορεί να στερέψουν οι βρύσες έχουν πολύ λίγα να πουν — ένα τυφλό σημείο που κινδυνεύει να τους αφήσει ανίκανους να εντοπίσουν ελλείψεις ή να τους αναγκάσει να λάβουν αποφάσεις έκτακτης ανάγκης με βάση μερικές πληροφορίες.

Σε μια σύνοδο κορυφής υψηλού επιπέδου τον περασμένο μήνα, υπουργοί από το Βέλγιο, την Ολλανδία και την Ισπανία επέστησαν την προσοχή σε αυτά τα κενά γνώσης, προτρέποντας την ΕΕ να συντονίσει περισσότερο την παρακολούθηση και την ανάλυση σε πραγματικό χρόνο, ιδίως όσον αφορά τα εξευγενισμένα προϊόντα, σύμφωνα με τα πρακτικά που είδε το POLITICO. Ο εκπρόσωπος της Ελλάδας έφτασε στο σημείο να ζητήσει από την Επιτροπή να δημιουργήσει ένα κανάλι WhatsApp ή Signal μεταξύ των χωρών μελών και της εκτελεστικής εξουσίας της ΕΕ.

«Έχουμε πολύ περιορισμένη γνώση και δεδομένα για την αγορά φυσικού αερίου και πετρελαίου», δήλωσε ένας ανώτερος αξιωματούχος του ευρωπαίου υπουργείου ενέργειας, μιλώντας όπως και άλλοι που αναφέρονται σε αυτό το άρθρο υπό τον όρο της ανωνυμίας για να συζητήσει ανοιχτά το ευαίσθητο θέμα. «Οι γνώσεις μας για το τι τίθεται σε κυκλοφορία, τι αποσύρεται και τι αποστέλλεται μέσω διαφορετικών οδών… σίγουρα υπάρχει έλλειψη παρακολούθησης της αγοράς».

Όσον αφορά τα εξευγενισμένα καύσιμα όπως το ντίζελ και το καύσιμο αεριωθούμενων, η εικόνα είναι ιδιαίτερα θολή. Η ΕΕ βασίζεται κυρίως στην επίσημη στατιστική υπηρεσία της, Eurostat, και σε συναντήσεις συντονισμού με τις χώρες μέλη για τη μέτρηση των επιπέδων προσφοράς. Ωστόσο, τα περισσότερα αποθέματα βρίσκονται αόρατα σε διάσπαρτα εμπορικά αποθέματα που καλύπτουν διάφορους τομείς, με τις εταιρείες να διστάζουν να αποκαλύψουν ευαίσθητα επιχειρηματικά δεδομένα που δεν είναι νομικά υποχρεωμένες να αναφέρουν.

Ακόμη και τα δεδομένα που παρείχε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας — ο οποίος συντόνισε την ιστορική απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου τον περασμένο μήνα — είναι αναγκαστικά περιορισμένα για αυτόν τον λόγο, δήλωσε αξιωματούχος της Επιτροπής. Ο IEA δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό.

«Σε έναν ιδανικό κόσμο, θα είχαμε πρόσβαση σε τέλειες πληροφορίες», πρόσθεσε ο αξιωματούχος της Επιτροπής. «Αλλά στο τέλος, είναι τόσο καλές όσο οι πληροφορίες που μας δίνονται. Και έχω ακούσει συναδέλφους να εκφράζουν την ίδια ανησυχία — ελπίζουμε να έχουμε τις σωστές πληροφορίες».

«Δεν μπορούμε να ξέρουμε πραγματικά»

Από την έναρξη του πολέμου, οι υπουργοί ενέργειας έχουν καλέσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ, να ενισχύσει την ικανότητα του μπλοκ να αξιολογεί τα αποθέματα που διατηρούνται σε όλη την ήπειρο σε υπόγειες εγκαταστάσεις, σειρές δεξαμενών σε μεγάλα λιμάνια, τεράστια υπερδεξαμενόπλοια που αιωρούνται στα ανοικτά των ευρωπαϊκών ακτών και αποθήκες σε αεροδρόμια και κατά μήκος βασικών αγωγών.

Η ίδια η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει την έλλειψη πληροφόρησης, αποκαλύπτοντας σχέδια για ένα «Παρατηρητήριο Καυσίμων» νωρίτερα αυτόν τον μήνα, το οποίο θα «παρακολουθεί την παραγωγή, τις εισαγωγές, τις εξαγωγές και τα επίπεδα αποθεμάτων καυσίμων μεταφορών στην ΕΕ» — όπως ακριβώς και η πολύ πιο ολοκληρωμένη Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ .

«Φυσικά, θα θέλουμε να έχουμε μια καλύτερη εικόνα της κατάστασης των καυσίμων σε ολόκληρη την ΕΕ», δήλωσε η εκπρόσωπος της Επιτροπής, Άννα-Κάισα Ίτκονεν, στο POLITICO. «Εργαζόμαστε πάνω σε αυτό, αλλά είναι πολύ νωρίς για να δηλώσουμε τώρα πώς θα λειτουργήσει».

Το φυσικό αέριο είναι το πιο εύκολο στην παρακολούθηση, αν και ατελές. Οι κανόνες που επιβλήθηκαν μετά τις ελλείψεις που προκλήθηκαν από την ολοκληρωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 απαιτούν από τις χώρες της ΕΕ να γεμίζουν τα επίπεδα αποθήκευσης στο 90% της εθνικής χωρητικότητας έως τον χειμώνα κάθε χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ γνωρίζει πολύ καλύτερα πόσο φυσικό αέριο διαθέτει ανά πάσα στιγμή – ακόμη και αν εξακολουθεί να έχει μικρή ορατότητα στις εκροές, τις εισροές και το διασυνοριακό εμπόριο.

Η Eurostat παρακολουθεί επίσης τα πετρελαϊκά προϊόντα σε ολόκληρη την Ευρώπη — αλλά τα ενημερώνει σπάνια και σποραδικά. Το τελευταίο αρκετά ολοκληρωμένο σύνολο δεδομένων της είναι από τον Ιανουάριο, σύμφωνα με την Ana Maria Jaller-Makarewicz, αναλύτρια στο Ινστιτούτο Ενεργειακής Οικονομίας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης.

Εκείνη την εποχή, οι περισσότερες χώρες της ΕΕ — εκτός από τη Λετονία, την Ιρλανδία και την Κύπρο — πληρούσαν τις απαιτήσεις του μπλοκ για διατήρηση αποθεμάτων πετρελαίου και παραγώγων πετρελαίου τουλάχιστον 90 ημερών, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε η Jaller-Makarewicz. Τα αποθέματα αποτελούνταν κυρίως από αργό πετρέλαιο, ντίζελ και πρώτες ύλες, με περιορισμένη βενζίνη και καύσιμο αεριωθούμενων.

Τι έχει συμβεί έκτοτε; Είναι «αρκετά δύσκολο να έχουμε μια ενημερωμένη επισκόπηση», δήλωσε ένας δεύτερος ανώτερος αξιωματούχος του ευρωπαίου υπουργείου ενέργειας. «Γνωρίζουμε τι θα έπρεπε να έχουν σε απόθεμα. Αλλά τι έχουν σε οποιαδήποτε δεδομένη στιγμή είναι κάτι που δεν μπορούμε πραγματικά να γνωρίζουμε».

Είναι ακόμη πιο δύσκολο να παρακολουθούνται τα διυλισμένα προϊόντα όπως το ντίζελ, η βενζίνη και το καύσιμο αεριωθούμενων. «Οι ιδιωτικές εταιρείες δεν ήθελαν να μοιραστούν πληροφορίες», δήλωσε απερίφραστα ένας τρίτος ανώτερος αξιωματούχος του ευρωπαίου υπουργείου ενέργειας.

«Δυστυχώς, πρόκειται για πληροφορίες που [τα μέλη] δεν θα μοιραστούν μαζί μου», δήλωσε ο Alain Mathuren, διευθυντής του λόμπι καυσίμων FuelsEurope, τονίζοντας παράλληλα ότι η ένωσή του δεν θα τις ζητήσει ούτως ή άλλως, δεδομένου ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να παραβιάσει τους κανόνες ανταγωνισμού της ΕΕ.

Ωστόσο, παρά τα βαθιά κενά στα δεδομένα, είναι «πολύ νωρίς για να πούμε» εάν η Επιτροπή θα θεσπίσει κανόνες που θα υποχρεώνουν τις χώρες να την ενημερώνουν, δήλωσε ο προαναφερθείς αξιωματούχος της Επιτροπής.

Ομίχλη πολέμου

Αυτά που είναι γνωστά δεν είναι ιδιαίτερα καθησυχαστικά.

Τα αποθέματα φυσικού αερίου της Ευρώπης, καταρχάς, ήταν ήδη χαμηλά πριν από την επίθεση στο Ιράν, με μέσο όρο κάτω από το 30% της εθνικής δυναμικότητας λόγω των απότομων μειώσεων κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Η αναπλήρωση αυτών των αποθεμάτων εξαρτάται από την παροχή κινήτρων στους εμπόρους, οι οποίοι γενικά προτιμούν να αντλούν φυσικό αέριο σε αποθήκες το καλοκαίρι, όταν οι τιμές πέφτουν, και να πουλάνε το χειμώνα, όταν οι τιμές αυξάνονται. Αλλά ο πόλεμος στο Ιράν κινδυνεύει να ανατρέψει αυτή τη δυναμική, και οι προσπάθειες της ΕΕ για την επίλυση του προβλήματος έχουν συναντήσει ανάμεικτες αντιδράσεις .

Η αναδρομολόγηση των παγκόσμιων ενεργειακών αγορών που ακολούθησε τον αποκλεισμό του Ορμούζ κινδυνεύει να ανατρέψει περαιτέρω αυτή τη δυναμική. Τα δεξαμενόπλοια δεν εκτρέπονται πλέον στην Ασία από την Ευρώπη, αλλά απλώς κατευθύνονται εκεί απευθείας από τη Δυτική Αφρική και τις ΗΠΑ, δήλωσε ο Charles Costerousse, αναλυτής φυσικού αερίου στην εταιρεία έρευνας αγοράς Kpler.

Οι παραδόσεις «είναι ακόμα εντός του πενταετούς μέσου όρου», δήλωσε στο POLITICO. «Απλώς δεν λαμβάνουν όση ποσότητα θα μπορούσαν, λαμβάνοντας υπόψη όλη την επιπλέον χωρητικότητα των ΗΠΑ που έρχεται σε λειτουργία».

Τα αποθέματα αργού πετρελαίου μπορούν επίσης να παρακολουθούνται σε σχεδόν πραγματικό χρόνο. Η Kpler, η οποία παρέχει δεδομένα στον IEA, αξιολογεί την πληρότητα των δεξαμενών αποθήκευσης με πλωτή οροφή μετρώντας το ύψος της οροφής κάθε δεξαμενής, το οποίο προκύπτει από την αλληλεπίδραση των σκιών σε δορυφορικές εικόνες, δήλωσε ο Homayoun Falakshahi, αναλυτής αργού πετρελαίου στην ερευνητική εταιρεία. Ενώ οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης στην Κίνα και ορισμένα υπόγεια αποθέματα στην Ευρώπη δεν μπορούν να παρακολουθούνται με αυτόν τον τρόπο, η Kpler είναι σε θέση να καταγράψει περίπου το 90% των 6 δισεκατομμυρίων βαρελιών παγκόσμιας χωρητικότητας χρησιμοποιώντας αυτήν τη μέθοδο, είπε.

Η πιο πρόσφατη έκθεση του IEA αναφέρει λεπτομερώς ότι τα ευρωπαϊκά αποθέματα ήταν ήδη χαμηλά τον Φεβρουάριο σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά περιλαμβάνει περιορισμένα στοιχεία για τον Μάρτιο. Τα υπουργεία Ενέργειας φέρονται να ενημέρωσαν τις αρχές της ΕΕ σχετικά με τα δικά τους αποθέματα την περασμένη εβδομάδα, αλλά οι λεπτομέρειες δεν δημοσιοποιήθηκαν. Ορισμένες χώρες ήδη απελευθερώνουν αποθέματα πετρελαίου στο πλαίσιο μιας ιστορικής, πολυεθνικής απελευθέρωσης βαρελιών .

Η παρακολούθηση των αποθεμάτων καυσίμων αεριωθούμενων — που διατηρούνται κυρίως σε δεξαμενές σταθερής οροφής — είναι «πολύ πιο δύσκολη», δήλωσε ο Φαλακσάχι. Τα δεδομένα για τα καύσιμα προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από εθελοντικές γνωστοποιήσεις από εταιρείες και η έλλειψη διαφάνειας συνάδει με τις συνεχιζόμενες διαφωνίες σχετικά με το πόσα καύσιμα έχουν απομείνει στην Ευρώπη.

Άλλα προϊόντα όπως η νάφθα —μια βασική πρώτη ύλη για πλαστικά προϊόντα— είναι πιο εύκολο να παρακολουθούνται. Οι καθημερινές έρευνες για την αποθήκευση νάφθας στη Βόρεια Ευρώπη από μια εταιρεία που ονομάζεται Insights Global δίνουν μια καλή εικόνα των διαθέσιμων αποθεμάτων, σύμφωνα με τον Ciaran Tyler, επικεφαλής αναλυτή πετροχημικών της Kpler.

Τα δεδομένα υποδηλώνουν ότι ενώ ορισμένες ευρωπαϊκές προμήθειες νάφθας εκτρέπονται στην Ασία — μαζί με άλλα προϊόντα — η πετροχημική βιομηχανία της Ευρώπης επωφελείται στην πραγματικότητα από το κλείσιμο του Ορμούζ. Ωστόσο, αυτό ισχύει μόνο για ευέλικτες μονάδες που μπορούν να αλλάξουν την πρώτη ύλη τους από νάφθα σε αιθάνιο και προπάνιο.

«Ουσιαστικά, η απώλεια [πετροχημικών] από τη Μέση Ανατολή και την Ασία σημαίνει ότι τα ευρωπαϊκά εργοστάσια απολαμβάνουν επί του παρόντος μια ώθηση στα μικτά περιθώρια κέρδους», δήλωσε ο Tyler στο POLITICO.

Ενώ κοινοποιούνται αποκλειστικά σε εθελοντική βάση, τα δεδομένα είναι χρήσιμα, πρόσθεσε ο Τάιλερ. «Πρέπει να το πάρετε με μια πρέζα αλατιού», εξήγησε. «Θα έβαζα τις οικονομίες μιας ζωής μου σε αυτά που αναφέρουν; Όχι. Αλλά είναι σωστά από άποψη κατεύθυνσης; Ναι».

Η Ευρώπη αναζητά εναγωνίως εναλλακτικούς προμηθευτές καυσίμων για τα αεροσκάφη της, λόγω Μ. Ανατολής