Σπίτι μου ΙΙ: Το αξιέξοδο για έναν στους δύο υποψήφιους αγοραστές, που δεν απέκτησαν σπίτι

Με ένα ηχηρό παράδοξο ολοκληρώνεται το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ». Τα δάνεια υπήρχαν, οι ενδιαφερόμενοι εγκρίθηκαν, αλλά τα σπίτια δεν βρέθηκαν. Σύμφωνα με τα απολογιστικά στοιχεία περίπου 38.000 υποψήφιοι αγοραστές έλαβαν προέγκριση χρηματοδότησης από τις τράπεζες, όμως μόλις 17.000 κατάφεραν να προχωρήσουν στην αγορά κατοικίας ή βρίσκονται στο τελικό στάδιο υπογραφής συμβολαίων. Αυτό σημαίνει ότι περίπου 21.000 δικαιούχοι, δηλαδή πάνω από το 55% όσων είχαν τραπεζική έγκριση, δεν κατάφεραν να βρουν ακίνητο που να πληροί τους όρους του προγράμματος.

Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της στεγαστικής πολιτικής. Η επιδότηση της ζήτησης, μέσω φθηνότερων δανείων, δεν αρκεί όταν η αγορά δεν διαθέτει αρκετά κατάλληλα ακίνητα. Οι όροι του «Σπίτι μου ΙΙ» περιόριζαν την αναζήτηση σε κατοικίες συγκεκριμένων προδιαγραφών, με ανώτατη αξία συμβολαίου τις 250.000 ευρώ, επιφάνεια έως 150 τ.μ. και υποχρεωτική Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου.

Το πρόγραμμα είχε συνολικό προϋπολογισμό 2 δισ. ευρώ, με 1 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και 1 δισ. ευρώ από τα πιστωτικά ιδρύματα, και αρχικό στόχο τη χρηματοδότηση 20.000 ωφελούμενων για αγορά πρώτης κατοικίας. Ωστόσο, η τελική εικόνα δείχνει ότι η ζήτηση ήταν πολύ μεγαλύτερη από την πραγματική δυνατότητα της αγοράς να προσφέρει ακίνητα στα κριτήρια του προγράμματος.

Την ίδια ώρα, περίπου 6.000 δικαιούχοι έχουν ήδη εντοπίσει κατοικία, έχουν λάβει έγκριση δανείου και βρίσκονται ένα βήμα πριν από την ολοκλήρωση της αγοράς, χωρίς όμως να έχουν ακόμη υπογράψει συμβόλαιο. Για αυτές τις περιπτώσεις δόθηκε χρόνος έως τις 31 Αυγούστου 2026 για τη σύναψη της δανειακής σύμβασης.

Η αποτυχία των 21.000 εγκεκριμένων δικαιούχων να βρουν σπίτι δεν οφείλεται μόνο στην έλλειψη διαθεσιμότητας. Σε πολλές περιπτώσεις, τα ακίνητα που πληρούσαν τα τυπικά κριτήρια χρειάζονταν σοβαρή ανακαίνιση, ανεβάζοντας το πραγματικό κόστος αγοράς. Έτσι, αρκετοί ενδιαφερόμενοι είτε δεν μπορούσαν να καλύψουν τη διαφορά από ίδια κεφάλαια είτε δεν μπορούσαν να υποστηρίξουν πρόσθετο δανεισμό.

Το πρόβλημα της στέγασης δεν λύνεται μόνο με φθηνότερα δάνεια, αλλά χρειάζεται αύξηση της προσφοράς κατοικιών, ενεργοποίηση κλειστών ακινήτων, ανακαίνιση παλαιού αποθέματος και παρεμβάσεις που θα συγκρατούν τις τιμές. Διαφορετικά, ακόμη και οι εγκεκριμένοι δανειολήπτες θα συνεχίσουν να μένουν με την έγκριση στο χέρι, αλλά χωρίς σπίτι.