Τα ΗΑΕ αποχωρούν από ΟΠΕΚ και ΟΠΕΚ+ προκαλώντας «ρήγμα» στην αγορά πετρελαίου

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΕΑ) αποφάσισαν να αποχωρήσουν από τον ΟΠΕΚ και τη διευρυμένη συμμαχία ΟΠΕΚ+ από τον επόμενο μήνα, σηματοδοτώντας μία από τις σημαντικότερες ανατροπές των τελευταίων δεκαετιών στον παγκόσμιο πετρελαϊκό χάρτη.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg, η απόφαση θα τεθεί σε ισχύ την 1η Μαΐου και συνδέεται με τη στρατηγική αναπροσαρμογή της χώρας μετά τις νέες γεωπολιτικές και ενεργειακές συνθήκες στην περιοχή.

Τα ΗΑΕ είναι ιδρυτικό μέλος του ΟΠΕΚ, έχοντας ενταχθεί στον οργανισμό εξαγωγικών κρατών το 1967, τέσσερα χρόνια πριν από την ίδρυση του κράτους. Τα ΗΑΕ, σε συνασπισμό με άλλους βασικούς παραγωγούς του Κόλπου – τη Σαουδική Αραβία και το Κουβέιτ, ήταν καθοριστικός παράγοντας στην προμήθεια πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, η οποία αντιπροσωπεύει το 30% της παγκόσμιας παραγωγής.

Η αποχώρηση των ΗΑΕ ακολουθεί επίσης την αποχώρηση του Κατάρ, το οποίο αποχώρησε το 2019, λέγοντας ότι η θέση του ως κορυφαίου παραγωγού φυσικού αερίου καθιστά άσχετη την ένταξή του στον οργανισμό. Δύο άλλες χώρες του Κόλπου – το Μπαχρέιν και το Ομάν – παραμένουν εκτός του ΟΠΕΚ, αλλά ευθυγραμμίζονται με τις προσπάθειες διαχείρισης της προσφοράς του οργανισμού.

Η δήλωση εκδόθηκε καθώς ο ΟΠΕΚ ετοιμάζεται να συναντηθεί στη Βιέννη την Τετάρτη. Να σημειωθεί ότι τα ΗΑΕ θα αποχωρήσουν και από τον ευρύτερο ΟΠΕΚ+ όπου συμμετέχουν και άλλες χώρες παραγωγής πετρελαίου όπως η Ρωσία.

Η κρατική υπηρεσία ειδήσεων WAM, την οποία επικαλείται το Bloomberg, ανέφερε ότι η αποχώρηση θα επιτρέψει στα ΗΑΕ να ανταποκριθούν πιο αποτελεσματικά στη μεταβαλλόμενη ζήτηση, ενώ η χώρα σχεδιάζει σταδιακή αύξηση της παραγωγής πετρελαίου. Η κίνηση αυτή έρχεται έπειτα από περίπου έξι δεκαετίες συμμετοχής στον ΟΠΕΚ, γεγονός που προσδίδει στην απόφαση ιδιαίτερο συμβολικό και πρακτικό βάρος.

Πάντως, πρόκειται βαρύ πλήγμα στο καρτέλ εξαγωγής πετρελαίου και τον «ηγέτη» τους, τη Σαουδική Αραβία, σε μια εποχή που ο πόλεμος του Ιράν έχει προκαλέσει ένα άνευ προηγουμένου ενεργειακό σοκ

Τα ΗΑΕ, ένας από τους σημαντικότερους συμμάχους της Ουάσινγκτον, έστρεψαν τα «πυρά» τους στα άλλα αραβικά κράτη ότι δεν έκαναν αρκετά για να τα προστατεύσουν από πολυάριθμες ιρανικές επιθέσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ο Ανουάρ Γκαργκάς, διπλωματικός σύμβουλος του προέδρου των ΗΑΕ, εξαπέλυσε επίθεση κατά της αντίδρασης των αραβικών χωρών και των κρατών του Κόλπου στις ιρανικές επιθέσεις τη Δευτέρα.

«Οι χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου στάθηκαν η μία στην άλλη από άποψη υλικοτεχνικής υποστήριξης, αλλά πολιτικά και στρατιωτικά, νομίζω ότι η θέση τους ήταν η πιο αδύναμη ιστορικά», τόνισε ο Γκαργκάς. «Περιμένω αυτή την αδύναμη στάση από τον Αραβικό Σύνδεσμο και δεν με εκπλήσσει, αλλά δεν την περίμενα από το Συμβούλιο Συνεργασίας (του Κόλπου) και με εκπλήσσει», πρόσθεσε.

«Η απόφαση αυτή έρχεται μετά από μια ολοκληρωμένη αναθεώρηση της πολιτικής παραγωγής των ΗΑΕ και της τρέχουσας και μελλοντικής τους δυναμικότητας και βασίζεται στο εθνικό μας συμφέρον και στη δέσμευσή μας να συμβάλουμε αποτελεσματικά στην κάλυψη των πιεστικών αναγκών της αγοράς», ανέφερε σε ανακοίνωσή του το υπουργείο Ενέργειας των ΗΑΕ.

Η επιλογή του Άμπου Ντάμπι αναμένεται να προκαλέσει έντονες αναταράξεις στους κόλπους της πετρελαϊκής συμμαχίας, καθώς τα ΗΑΕ αποτελούσαν έναν από τους βασικούς παραγωγούς του οργανισμού και έναν από τους σημαντικότερους παίκτες στον Κόλπο. Η αποχώρηση ενδέχεται να περιορίσει την ικανότητα του ΟΠΕΚ+ να συντονίζει την προσφορά στην αγορά, σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές του πετρελαίου επηρεάζονται ήδη από τη γεωπολιτική αστάθεια και τις ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια.

Η νέα στρατηγική των ΗΑΕ φαίνεται να αντανακλά την επιδίωξη μεγαλύτερης αυτονομίας στην ενεργειακή πολιτική τους. Με σημαντικές επενδύσεις στην αύξηση παραγωγικής δυναμικότητας, αλλά και με στόχο τη διαφοροποίηση της οικονομίας τους, τα Εμιράτα επιδιώκουν να ενισχύσουν τον ρόλο τους ως αυτόνομος και ευέλικτος προμηθευτής ενέργειας.

Για τις διεθνείς αγορές, η απόφαση συνιστά εξέλιξη υψηλής σημασίας. Μια σταδιακή αύξηση παραγωγής από τα ΗΑΕ θα μπορούσε να επηρεάσει τις ισορροπίες προσφοράς και ζήτησης, ενώ παράλληλα εγείρει ερωτήματα για τη συνοχή του ΟΠΕΚ+ και τη δυνατότητά του να διατηρήσει κοινή γραμμή μεταξύ των μελών του.

Την ίδια στιγμή, η αποχώρηση των ΗΑΕ θεωρείται σημαντική πολιτική νίκη για τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει επανειλημμένα κατηγορήσει τον ΟΠΕΚ ότι «εκμεταλλεύεται τον υπόλοιπο κόσμο» διατηρώντας τεχνητά υψηλές τις τιμές του πετρελαίου. Ο Τραμπ έχει συνδέσει πολλές φορές και τη στρατιωτική στήριξη που παρέχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στις χώρες του Κόλπου με τις τιμές του πετρελαίου, υποστηρίζοντας ότι ενώ η Ουάσιγκτον προστατεύει τα μέλη του ΟΠΕΚ, εκείνα επωφελούνται επιβάλλοντας υψηλές τιμές ενέργειας.

Υπενθυμίζεται, ότι ο Οργανισμός Πετρελαιοπαραγωγών Κρατών (ΟΠΕΚ/OPEC) είναι ένα διεθνές καρτέλ 12 χωρών, με έδρα τη Βιέννη, που ιδρύθηκε το 1960 για να συντονίζει τις πολιτικές πετρελαίου, ελέγχοντας περίπου το 35-40% της παγκόσμιας παραγωγής.