Αντιμέτωπη η Ευρώπη με τα λάθη της και το ακριβό LNG των ΗΠΑ

Για δεκαετίες, η λειτουργία της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου στηριζόταν σε μια σχετικά απλή οικονομική λογική. Οι εταιρείες αγόραζαν φθηνότερο αέριο την άνοιξη και το καλοκαίρι, όταν η ζήτηση για θέρμανση ήταν περιορισμένη, το αποθήκευαν σε υπόγειες εγκαταστάσεις και το πουλούσαν τον χειμώνα, όταν η κατανάλωση και συνήθως οι τιμές αυξάνονταν. Αυτός ο μηχανισμός δεν λειτουργεί πλέον όπως παλαιότερα.

Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, σύμφωνα με την ανάλυση του Bloomberg, η οικονομική βάση πάνω στην οποία στηριζόταν η αποθήκευση φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχει αποδυναμωθεί σημαντικά. Η μετάβαση από τις σχετικά σταθερές ροές ρωσικού αερίου μέσω αγωγών προς μια αγορά που εξαρτάται ολοένα περισσότερο από το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) έχει αλλάξει τη δομή των τιμών και, μαζί της, τα κίνητρα των traders να γεμίζουν τις αποθήκες.

Το πρόβλημα είναι ότι το LNG δεν αποτελεί μια αποκλειστικά ευρωπαϊκή αγορά. Τα ίδια φορτία μπορούν να κατευθυνθούν στην Ασία ή σε άλλες περιοχές ανάλογα με το ποιος προσφέρει την υψηλότερη τιμή. Έτσι, το φυσικό αέριο που χρειάζεται η Ευρώπη το καλοκαίρι για να γεμίσει τις αποθήκες της ανταγωνίζεται άμεσα την παγκόσμια ζήτηση.

Η ανατροπή έγινε ακόμη εντονότερη μέσα στο 2026 εξαιτίας της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και των προβλημάτων στις εξαγωγές LNG από τον Περσικό Κόλπο. Οι μειωμένες ροές από το Κατάρ και η διαταραχή της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ περιόρισαν την προσφορά ακριβώς την περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη επιχειρούσε να αναπληρώσει τα αποθέματά της.

Ως αποτέλεσμα, αντί οι θερινές τιμές να βρίσκονται αισθητά χαμηλότερα από τις χειμερινές και να δημιουργούν ένα φυσικό κίνητρο αποθήκευσης, η διαφορά αυτή έχει περιοριστεί ή ακόμη και αντιστραφεί σε ορισμένες περιόδους. Η αγορά ουσιαστικά ζητά από τους traders να αγοράσουν ακριβό αέριο σήμερα χωρίς να υπάρχει βεβαιότητα ότι θα μπορούν να το πουλήσουν ακριβότερα αρκετούς μήνες αργότερα.

Αυτό είναι το σημείο στο οποίο το πρόβλημα της ενεργειακής ασφάλειας συγκρούεται με τη λογική της αγοράς.

Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Gas Infrastructure Europe δείχνουν ότι στις 28 Σεπτεμβρίου οι ευρωπαϊκές αποθήκες βρίσκονταν στο 70,87% της χωρητικότητάς τους, με περίπου 802 TWh φυσικού αερίου αποθηκευμένα. Η εικόνα παρουσιάζει μεγάλες αποκλίσεις ανάμεσα στις χώρες. Η Γερμανία, η οποία διαθέτει τη μεγαλύτερη αποθηκευτική δυναμικότητα στην Ευρώπη, βρισκόταν μόλις στο 57,37%, ενώ η Ολλανδία στο 57,47%. Αντίθετα, η Ιταλία είχε φτάσει στο 86,62%, η Γαλλία στο 82,47% και η Πολωνία σχεδόν στο 99%.

Η κατάσταση είναι πολύ διαφορετική από εκείνη των πρώτων ετών μετά την ενεργειακή κρίση του 2022. Το 2023 και το 2024 η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε ξεπεράσει το 90% ήδη από τον Αύγουστο. Τον Σεπτέμβριο του 2026 τα συνολικά αποθέματα κινούνται κοντά στο 70%.

Παρά τα χαμηλότερα επίπεδα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επισημάνει ότι δεν διαπιστώνει άμεσο κίνδυνο για την ασφάλεια εφοδιασμού. Σε αντίθεση με την κρίση του 2021-2022, η Ευρώπη διαθέτει σήμερα μεγαλύτερη δυναμικότητα εισαγωγής LNG, περισσότερο διαφοροποιημένες πηγές προμήθειας και χαμηλότερη συνολική κατανάλωση φυσικού αερίου.

Πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, μεγάλο μέρος των ευρωπαϊκών προμηθειών έφθανε μέσω αγωγών, με σχετικά προβλέψιμες ροές καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Το σύστημα αυτό επέτρεπε στους traders να διαχειρίζονται ευκολότερα την εποχικότητα της ζήτησης.

Σήμερα, η Ευρώπη αγοράζει πολύ μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της από την παγκόσμια αγορά LNG. Αυτό της έχει προσφέρει μεγαλύτερη διαφοροποίηση, αλλά την έχει ταυτόχρονα εκθέσει περισσότερο στις διεθνείς διακυμάνσεις.

Η ΕΕ εισάγει περίπου το 80% του φυσικού αερίου που καταναλώνει, γεγονός που σημαίνει ότι μια μεγάλη αναταραχή στις διεθνείς αγορές μεταδίδεται γρήγορα στις ευρωπαϊκές τιμές.

Η Ευρώπη μπορεί πλέον να αντικαθιστά ευκολότερα ένα μέρος των χαμένων ροών αγωγών, όμως πρέπει να ανταγωνίζεται αγοραστές από την Κίνα, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, την Ινδία και άλλες ασιατικές αγορές για τα ίδια φορτία.

Η νέα πραγματικότητα έγινε ιδιαίτερα εμφανής μέσα στο 2026. Η κρίση στη Μέση Ανατολή προκάλεσε μεγάλη μείωση των εξαγωγών LNG από το Κατάρ. Σύμφωνα με το Reuters, οι καταριανές εξαγωγές είχαν μειωθεί κατά 96% μέχρι τα τέλη Αυγούστου σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, ενώ ευρωπαϊκές εταιρείες χρειάστηκε να αντικαταστήσουν χαμένα φορτία κυρίως με αμερικανικό LNG.

Η ACER έχει εκτιμήσει ότι μια σοβαρή διαταραχή στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να επηρεάσει έως και το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών LNG, υπογραμμίζοντας πόσο ευάλωτη έχει γίνει η Ευρώπη στις εξελίξεις μιας αγοράς που πλέον λειτουργεί πραγματικά σε παγκόσμια κλίμακα.

Στις 21 Σεπτεμβρίου το ευρωπαϊκό LNG είχε αυξηθεί περίπου 70% από τον Ιούλιο, με τις τιμές κοντά στα 73 ευρώ ανά MWh, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η Goldman Sachs. Ο οίκος αναμένει μέση τιμή γύρω στα 70 ευρώ/MWh για το τέταρτο τρίμηνο του 2026.