DBRS: Σχεδόν τριπλάσια των κεφαλαίων τα κρατικά ομόλογα των ελληνικών τραπεζών – Οι κίνδυνοι και η «ασπίδα»

Σημαντικά μεγαλύτερα χαρτοφυλάκια κρατικών ομολόγων διαθέτουν πλέον οι ελληνικές τράπεζες, διατηρώντας ωστόσο ισχυρή άμυνα απέναντι στις άμεσες λογιστικές επιπτώσεις της ανόδου των αποδόσεων. Σύμφωνα με την ανάλυση της Morningstar DBRS για τις ευρωπαϊκές τράπεζες, καθοριστικό ρόλο παίζει το γεγονός ότι πάνω από το 80% των κρατικών τίτλων τους αποτιμάται στο αποσβεσμένο κόστος, με στόχο τη διακράτηση και την είσπραξη των ταμειακών ροών τους.

Η εικόνα συνδυάζει αυξημένη έκθεση σε κρατικό χρέος και μεγαλύτερη γεωγραφική διαφοροποίηση. Παράλληλα, οι ελληνικές τράπεζες εμφανίζουν το υψηλότερο ποσοστό τίτλων με εναπομένουσα διάρκεια άνω της πενταετίας, στοιχείο που αυξάνει την ευαισθησία της οικονομικής αξίας των χαρτοφυλακίων τους στις μεταβολές των επιτοκίων.

Τον Ιούνιο του 2026, η αξία των κρατικών ομολόγων στα βιβλία τους αντιστοιχούσε σε σχεδόν 300% των κεφαλαίων κοινών μετοχών της κατηγορίας 1 – των κεφαλαίων CET1 –, έναντι λιγότερο από 100% τον Ιούνιο του 2019. Πρόκειται για αναλογία του χαρτοφυλακίου προς τα κεφάλαια CET1 και όχι για τον ίδιο τον κεφαλαιακό δείκτη.

Η ελληνική έκθεση υπερβαίνει τον μέσο όρο των τραπεζών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, ο οποίος αυξήθηκε στο 264%, από 214% στο τέλος του 2022, φθάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από το 2019. Παραμένει, πάντως, χαμηλότερη από την αντίστοιχη αναλογία στην Πορτογαλία, την Ιταλία και την Ισπανία, όπου διαμορφώνεται σε 367%, 361% και 342%, αντίστοιχα.

Περισσότερα ομόλογα, μικρότερη συγκέντρωση στο ελληνικό Δημόσιο

Η διεύρυνση των χαρτοφυλακίων συνοδεύτηκε από μεγαλύτερες τοποθετήσεις σε κρατικούς τίτλους άλλων χωρών. Το μερίδιο των ομολόγων του ελληνικού Δημοσίου υποχώρησε σε λιγότερο από 50% του συνολικού χαρτοφυλακίου τον Ιούνιο του 2026, από πάνω από 60% τον Ιούνιο του 2019.

Ανάλογη τάση καταγράφεται στην ΕΕ/ΕΟΧ, όπου το ποσοστό των εγχώριων κρατικών τίτλων περιορίστηκε στο 43%, από το υψηλό του 53% τον Ιούνιο του 2021. Η DBRS συνδέει την εξέλιξη με την αναζήτηση υψηλότερων αποδόσεων και περισσότερων ευκαιριών διαφοροποίησης, εκτιμώντας ότι μπορεί να αποδυναμώσει την αλληλεξάρτηση τραπεζών και κρατών.

«Κατά την άποψή μας, ο παραδοσιακός δεσμός μεταξύ κρατών και τραπεζών έχει γίνει λιγότερο άμεσος, καθώς οι ευρωπαϊκές τράπεζες εστιάζουν λιγότερο στα εγχώρια κρατικά ομόλογα και το εποπτικό πλαίσιο είναι ισχυρότερο σε σύγκριση με προηγούμενες περιόδους πίεσης», σημειώνει ο οίκος.

Το αποσβεσμένο κόστος περιορίζει τις λογιστικές πιέσεις

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των ελληνικών χαρτοφυλακίων είναι η μεγάλη διάρκεια των τίτλων: το 71% των κρατικών ομολόγων έχει εναπομένουσα διάρκεια άνω των πέντε ετών, το υψηλότερο ποσοστό στην ανάλυση. Στην ΕΕ/ΕΟΧ, το αντίστοιχο μερίδιο ανήλθε στο 46%, από 42% τον Ιούνιο του 2019.

Η μεγαλύτερη διάρκεια καθιστά κατά κανόνα τις τιμές των ομολόγων πιο ευαίσθητες στην άνοδο των αποδόσεων. Ωστόσο, η λογιστική μεταχείριση περιορίζει την άμεση μετάδοση αυτών των μεταβολών στους ισολογισμούς των ελληνικών τραπεζών.

Πάνω από το 80% των κρατικών τίτλων τους αποτιμάται με τη μέθοδο του αποσβεσμένου κόστους, έναντι 59% στην ΕΕ/ΕΟΧ. Έτσι, η πτώση των αγοραίων τιμών λόγω υψηλότερων αποδόσεων δεν μεταφέρεται αυτομάτως σε λογιστικές ζημιές από αποτίμηση για το συγκεκριμένο τμήμα του χαρτοφυλακίου. Η οικονομική αξία των τίτλων εξακολουθεί, πάντως, να επηρεάζεται.

Οι ελληνικές τράπεζες διατηρούν για συναλλαγές μόνο ένα μικρό μονοψήφιο ποσοστό των κρατικών ομολόγων τους. Παράλληλα, κατά την DBRS, τα μακροπρόθεσμα χαρτοφυλάκια στο αποσβεσμένο κόστος στηρίζουν τη σταθερότητα των καθαρών εσόδων από τόκους μεσοπρόθεσμα, περιορίζοντας την επίδραση της μεταβλητότητας των επιτοκίων.

Διαχειρίσιμος ο αντίκτυπος, παραμένει ο επιτοκιακός κίνδυνος

Η DBRS εκτιμά ότι η υποχώρηση της συγκέντρωσης σε εγχώριο κρατικό χρέος και η ενίσχυση των ισολογισμών βελτιώνουν τις αντοχές των ευρωπαϊκών τραπεζών. Τα μεγαλύτερα χαρτοφυλάκια και οι μακρύτερες διάρκειες, όμως, διατηρούν την έκθεση στις διακυμάνσεις της αγοράς ομολόγων.

«Οι εκθέσεις των ευρωπαϊκών τραπεζών σε κρατικά ομόλογα παραμένουν σημαντικές, καθώς οι τράπεζες έχουν δημιουργήσει μεγαλύτερα χαρτοφυλάκια τίτλων με μακρύτερη διάρκεια, γεγονός που τις καθιστά πιο ευαίσθητες στις μεταβολές των επιτοκίων, εάν οι αποδόσεις συνεχίσουν να παρουσιάζουν ανοδική τάση», επισημαίνει.

Η τελική εκτίμηση του οίκου παραμένει καθησυχαστική: «Αναμένουμε ότι ο αντίκτυπος στις ευρωπαϊκές τράπεζες θα παραμείνει διαχειρίσιμος, δεδομένου του μεγάλου μεριδίου του κρατικού χρέους που διακρατείται στο αποσβεσμένο κόστος, της βελτιωμένης δημιουργίας κερδών και των ισχυρότερων ισολογισμών τους».