Eurobank Research: Φτιάχτηκε «μαξιλάρι» από τα φοροέσοδα στον Προϋπολογισμό του 2026

Σημαντικά καλύτερη από τους στόχους ήταν η εκτέλεση του Κρατικού Προϋπολογισμού κατά το α΄ εξάμηνο του 2026, με βασικό «οδηγό» την ισχυρή πορεία των εσόδων και ιδιαίτερα των φορολογικών εισπράξεων.

Η θετική εικόνα δημιουργεί ένα πρόσθετο δημοσιονομικό περιθώριο ασφαλείας για το υπόλοιπο του έτους, χωρίς ωστόσο να δικαιολογεί χαλάρωση της δημοσιονομικής πολιτικής. Όπως επισημαίνει η Eurobank Research στο τελευταίο τεύχος «7 Ημέρες Οικονομία», μεγάλο μέρος της απόκλισης από τους στόχους συνδέεται με ετεροχρονισμούς πληρωμών και έκτακτες εισπράξεις, ενώ το οικονομικό περιβάλλον εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από αυξημένη αβεβαιότητα.

Πρωτογενές πλεόνασμα 4,49 δισ. ευρώ

Σύμφωνα με τα οριστικά στοιχεία για την περίοδο Ιανουαρίου–Ιουνίου, το συνολικό ισοζύγιο του Κρατικού Προϋπολογισμού εμφάνισε έλλειμμα 930 εκατ. ευρώ, έναντι πρόβλεψης για έλλειμμα 3,14 δισ. ευρώ. Η επίδοση ήταν, επομένως, καλύτερη από τον στόχο κατά 2,21 δισ. ευρώ.

Αντίστοιχα, το πρωτογενές αποτέλεσμα διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα 4,49 δισ. ευρώ, έναντι στόχου 1,95 δισ. ευρώ. Η ονομαστική υπέρβαση ανήλθε σε 2,54 δισ. ευρώ, ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο σε σχέση με τα 4,52 δισ. ευρώ του πρώτου εξαμήνου του 2025.

Η Eurobank Research υπογραμμίζει, πάντως, ότι η εικόνα χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση. Εάν αφαιρεθούν οι ετεροχρονισμοί πληρωμών για εξοπλιστικά προγράμματα, Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και μεταβιβάσεις προς φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, καθώς και έσοδο από την άδεια λειτουργίας καζίνο στο Ελληνικό, η καθαρή υπέρβαση του πρωτογενούς αποτελέσματος έναντι του στόχου περιορίζεται στα 171 εκατ. ευρώ.

Καθαρά έσοδα πάνω από τον στόχο κατά 1,08 δισ. ευρώ

Τα καθαρά έσοδα του Κρατικού Προϋπολογισμού ανήλθαν σε 36,01 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 1,08 δισ. ευρώ ή 3,1%. Σε σύγκριση με το πρώτο εξάμηνο του 2025, αυξήθηκαν κατά 1,63 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου 4,7%.

Η εικόνα είναι ακόμη ισχυρότερη εφόσον ληφθεί υπόψη η χρονική μετατόπιση εισπράξεων από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Εξαιρουμένης της συγκεκριμένης απόκλισης, τα καθαρά έσοδα υπερέβησαν τον στόχο κατά 1,45 δισ. ευρώ ή 4,3%.

Στο επίκεντρο της υπεραπόδοσης βρέθηκαν τα φορολογικά έσοδα, τα οποία διαμορφώθηκαν σε 33,82 δισ. ευρώ, έναντι στόχου 32,80 δισ. ευρώ. Από την απόκλιση του 1,03 δισ. ευρώ, ωστόσο, τα 441 εκατ. ευρώ συνδέονται με τις συναλλαγές για την παραχώρηση της Εγνατίας Οδού και την άδεια λειτουργίας καζίνο στο Ελληνικό.

Μετά την αφαίρεση των συγκεκριμένων ποσών, η υποκείμενη υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων υπολογίζεται σε 584 εκατ. ευρώ ή 1,8%.

ΦΠΑ και φόρος εισοδήματος στήριξαν τις εισπράξεις

Τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος ανήλθαν σε 10,92 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τον στόχο κατά 147 εκατ. ευρώ. Η θετική απόκλιση προήλθε από τη φορολογία φυσικών προσώπων, όπου οι εισπράξεις ήταν υψηλότερες κατά 311 εκατ. ευρώ, ενώ τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων υπολείπονταν του στόχου κατά 125 εκατ. ευρώ.

Ιδιαίτερα ισχυρή ήταν και η επίδοση του ΦΠΑ. Οι συνολικές εισπράξεις έφθασαν τα 14,58 δισ. ευρώ και, μετά την αφαίρεση του ποσού που συνδέεται με την Εγνατία Οδό, υπερέβησαν τον στόχο κατά 573 εκατ. ευρώ.

Αντίθετα, οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης παρουσίασαν υστέρηση 233 εκατ. ευρώ, κυρίως λόγω της χαμηλότερης επίδοσης των φόρων στα ενεργειακά προϊόντα.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η βελτίωση των φορολογικών εισπράξεων δεν αποδίδεται μόνο στην οικονομική δραστηριότητα, την κατανάλωση, τον τουρισμό και την εξέλιξη των τιμών, αλλά και στη σταδιακή ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης.

Η ευρύτερη χρήση ηλεκτρονικών πληρωμών, η διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές και τα συστήματα ERP, καθώς και η ηλεκτρονική διαβίβαση παραστατικών μέσω του myDATA, έχουν ενισχύσει την ιχνηλασιμότητα των συναλλαγών. Παρά την πρόοδο, το ελληνικό κενό συμμόρφωσης στον ΦΠΑ εξακολουθεί να βρίσκεται υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που δείχνει ότι υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης.

Χαμηλότερες δαπάνες, αλλά όχι μόνιμη εξοικονόμηση

Οι συνολικές δαπάνες διαμορφώθηκαν σε 36,94 δισ. ευρώ, κατά 1,13 δισ. ευρώ ή 3% χαμηλότερα από τον στόχο. Σε ετήσια βάση, πάντως, αυξήθηκαν κατά 2 δισ. ευρώ.

Η Eurobank Research προειδοποιεί ότι η χαμηλότερη εκτέλεση δεν θα πρέπει να ερμηνευθεί στο σύνολό της ως μόνιμη εξοικονόμηση. Σημαντικό μέρος της διαφοράς αφορά πληρωμές που μετατέθηκαν χρονικά και αναμένεται να πραγματοποιηθούν σε επόμενη περίοδο.

Οι δαπάνες του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων ήταν χαμηλότερες κατά 555 εκατ. ευρώ από τον στόχο. Η απόκλιση αντισταθμίστηκε, όμως, από την ταχύτερη εκτέλεση του Ταμείου Ανάκαμψης, οι δαπάνες του οποίου έφθασαν τα 2,49 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 569 εκατ. ευρώ.

Έτσι, οι συνολικές επενδυτικές πληρωμές διαμορφώθηκαν σε 5,8 δισ. ευρώ, ελαφρώς υψηλότερα από τον στόχο του εξαμήνου και αυξημένες κατά 745 εκατ. ευρώ σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.

Έως 88% η πιθανότητα ετήσιας υπεραπόδοσης

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η προσομοίωση της Eurobank Research για την πορεία των φορολογικών εσόδων έως το τέλος του έτους.

Με βάση την ιστορική συμπεριφορά των εσόδων κατά την περίοδο 2015–2025, η πιθανότητα να διατηρηθεί θετική η ετήσια απόκλιση υπολογίζεται σε περίπου 70%–73%. Όταν από το δείγμα αφαιρείται το ακραίο πανδημικό έτος 2020, η πιθανότητα αυξάνεται στο 80%–88%.

Η μέση προσομοιωμένη υπεραπόδοση για το σύνολο του έτους διαμορφώνεται κοντά στα 1,3 δισ. ευρώ, ενώ η διάμεση εκτίμηση προσεγγίζει τα 1,8 δισ. ευρώ. Σε περισσότερες από τις μισές προσομοιώσεις, η απόκλιση υπερβαίνει το 1 δισ. ευρώ, ενώ σε περίπου 46% των περιπτώσεων ξεπερνά τα 2 δισ. ευρώ.

Τα αποτελέσματα πρέπει, ωστόσο, να ερμηνεύονται με επιφύλαξη, καθώς βασίζονται σε περιορισμένο αριθμό ετήσιων παρατηρήσεων και προϋποθέτουν ότι οι δαπάνες, τα μη φορολογικά έσοδα και οι λοιπές δημοσιονομικές προσαρμογές θα εξελιχθούν σύμφωνα με τον σχεδιασμό.

Το περιθώριο ασφαλείας και οι κίνδυνοι

Η καλύτερη πορεία των εσόδων ενισχύει την πιθανότητα επίτευξης ή υπέρβασης των δημοσιονομικών στόχων για το 2026. Οι τελευταίες προβλέψεις που επικαλείται η μελέτη τοποθετούν το πρωτογενές πλεόνασμα της Γενικής Κυβέρνησης στο 4% του ΑΕΠ και το συνολικό δημοσιονομικό πλεόνασμα στο 0,8%.

Το πρόσθετο περιθώριο, όμως, δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο ή πλήρως διαθέσιμο για νέες παρεμβάσεις. Ενδεχόμενες πιέσεις στις ενεργειακές τιμές, ανάγκη λήψης νέων μέτρων στήριξης, αποκλίσεις στις δαπάνες ή ασθενέστερη πορεία της οικονομικής δραστηριότητας θα μπορούσαν να μεταβάλουν την εικόνα.

Το βασικό μήνυμα της Eurobank Research είναι ότι η εκτέλεση του πρώτου εξαμήνου προσφέρει ένα ουσιαστικό δημοσιονομικό «μαξιλάρι». Ταυτόχρονα, επιβάλλει τη συνέχιση της συνετής πολιτικής, ώστε η υπεραπόδοση να λειτουργήσει ως ασφάλεια απέναντι στους κινδύνους και όχι ως αφορμή για πρόωρη δημοσιονομική χαλάρωση.

Αναλυτικά το «7 Ημέρες Οικονομία» της Eurobank Research