Η Κομισιόν πιέζει τη Google να ανοίξει τα δεδομένα των μηχανών αναζήτησης με τρίτους

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανεβάζει την πίεση προς τη Google, ζητώντας από τον αμερικανικό τεχνολογικό κολοσσό να μοιράζεται με τρίτους δεδομένα που προέρχονται από τη μηχανή αναζήτησής του.

Η  Κομισιόν απέστειλε προκαταρκτικά πορίσματα στην Google, προτείνοντας μέτρα για τη συμμόρφωσή της με την πράξη για τις ψηφιακές αγορές (DMA). Σύμφωνα με αυτά τα προτεινόμενα μέτρα, η Google θα πρέπει να επιτρέπει σε μηχανές αναζήτησης τρίτων μερών την πρόσβαση σε δεδομένα αναζήτησης (όπως δεδομένα κατάταξης, αναζήτησης, κλικ και προβολής), υπό δίκαιους, εύλογους και αμερόληπτους όρους.

Η Τερέσα Ριμπέρα, Εκτελεστική Αντιπρόεδρος για μια Καθαρή, Δίκαιη και Ανταγωνιστική Μετάβαση, δήλωσε σχετικά: «Η σημερινή απόφαση καθορίζει τις προδιαγραφές που πρέπει να πληροί η Google προκειμένου να συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις της από την πράξη για τις ψηφιακές αγορές. Τα δεδομένα συνιστούν βασική εισροή για τη διαδικτυακή αναζήτηση και την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη. Η πρόσβαση σε αυτά τα δεδομένα δεν πρέπει να περιορίζεται με τρόπους που μπορεί να βλάψουν τον ανταγωνισμό. Στις ταχέως εξελισσόμενες αγορές, μικρές αλλαγές μπορούν γρήγορα να έχουν μεγάλες επιπτώσεις. Δεν θα επιτρέψουμε πρακτικές που κινδυνεύουν να κάνουν τις αγορές πιο κλειστές ή να περιορίσουν τις διαθέσιμες επιλογές. Καλούμε τώρα τα ενδιαφερόμενα μέρη να μοιραστούν τις απόψεις τους, ώστε τα μέτρα να είναι αποτελεσματικά στην πράξη και να λειτουργούν σε ολόκληρο το οικοσύστημα των μηχανών αναζήτησης».

Επίσης, η Χένα Βίρκουνεν, Εκτελεστική Αντιπρόεδρος για την Τεχνολογική Κυριαρχία, την Ασφάλεια και τη Δημοκρατία, τόνισε ότι «οι μηχανές αναζήτησης πρέπει να μπορούν να καινοτομούν και να συμβαδίζουν με τις εξελισσόμενες ανάγκες των χρηστών. Το έργο μας για τη δημιουργία ευκαιριών σε αυτόν τον τομέα συνεχίζεται – και έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή που η διασύνδεση με τις υπηρεσίες ΤΝ αυξάνεται. Με αυτή τη δημόσια διαβούλευση θέλουμε να ακούσουμε από την αγορά ποιοι θα μπορούσαν να είναι οι αποτελεσματικότεροι τρόποι με τους οποίους η Google θα μπορεί να κοινοποιεί δεδομένα αναζήτησης σε ανταγωνιστικούς παρόχους επιγραμμικών μηχανών αναζήτησης, ώστε να συνεχίσουμε να δίνουμε ώθηση στην καινοτομία και τη θεμιτή ανταγωνιστικότητα».

Η κίνηση εντάσσεται στην εφαρμογή του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Αγορές (Digital Markets Act – DMA) και αφορά πρόσβαση, με δίκαιους και μη διακριτικούς όρους, σε ανωνυμοποιημένα δεδομένα όπως η κατάταξη αποτελεσμάτων, τα ερωτήματα αναζήτησης, τα clicks και τα views. Σύμφωνα με την Επιτροπή, ο στόχος είναι να αποκτήσουν ανταγωνιστές της Google τα εφόδια που χρειάζονται ώστε να βελτιώσουν τις υπηρεσίες τους και να αμφισβητήσουν την κυρίαρχη θέση του Google Search.

Η παρέμβαση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, επειδή δεν αφορά απλώς μια ακόμα αντιμονοπωλιακή παρατήρηση, αλλά έναν πυρήνα ισχύος της Google: τα δεδομένα που τροφοδοτούν τη συνεχή βελτιστοποίηση της αναζήτησης. Στην πράξη, η Κομισιόν θεωρεί ότι χωρίς πρόσβαση σε αυτό το «καύσιμο» της αγοράς, οι ανταγωνιστές δεν μπορούν να σταθούν ισότιμα απέναντι σε μια πλατφόρμα που συγκεντρώνει τεράστιο όγκο χρηστών, ερωτημάτων και συμπεριφορικών σημάτων. Το άνοιγμα αυτό, μάλιστα, δεν περιορίζεται κατ’ ανάγκη στις κλασικές μηχανές αναζήτησης, αλλά μπορεί να ωφελήσει και υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης με λειτουργίες αναζήτησης, στοιχείο που δείχνει ότι οι Βρυξέλλες βλέπουν την αγορά σε μετάβαση προς ένα υβριδικό μοντέλο search και AI.

Η Google αντιδρά έντονα, υποστηρίζοντας ότι το αίτημα της Επιτροπής υπερβαίνει το πνεύμα του κανονισμού και εγκυμονεί κινδύνους για την ιδιωτικότητα των χρηστών και την ασφάλεια ευαίσθητων πληροφοριών. Η εταιρεία επιμένει ότι οι δικές της προτάσεις συμμόρφωσης επαρκούν, ενώ αφήνει να εννοηθεί ότι η αναγκαστική κοινοποίηση τέτοιου όγκου δεδομένων μπορεί να πλήξει όχι μόνο το επιχειρηματικό της μοντέλο αλλά και την εμπιστοσύνη του κοινού. Από την άλλη πλευρά, για τους ανταγωνιστές της, ακριβώς αυτή η πρόσβαση είναι το κρίσιμο τεστ για το αν ο DMA θα εφαρμοστεί ουσιαστικά ή θα μείνει σε τυπικές δεσμεύσεις χωρίς πραγματικό αποτέλεσμα στην αγορά.

Πίσω από τη ρυθμιστική σύγκρουση κρύβεται ένα ευρύτερο πολιτικό και οικονομικό διακύβευμα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να αποδείξει ότι μπορεί να περιορίσει την ισχύ των λεγόμενων «gatekeepers», δηλαδή των πλατφορμών που ελέγχουν κρίσιμες ψηφιακές πύλες πρόσβασης. Στην περίπτωση της Google, η αναζήτηση δεν είναι απλώς μια υπηρεσία: είναι η βασική υποδομή πάνω στην οποία στηρίζονται η ψηφιακή διαφήμιση, η προβολή περιεχομένου, το ηλεκτρονικό εμπόριο και πλέον η ενσωμάτωση εργαλείων γενετικής τεχνητής νοημοσύνης. Γι’ αυτό και η απαίτηση για διαμοιρασμό δεδομένων εκλαμβάνεται ως απόπειρα αναδιανομής ισχύος σε μια αγορά όπου το πλεονέκτημα κλίμακας μετατρέπεται διαρκώς σε πλεονέκτημα ποιότητας.

Η διαδικασία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Η Επιτροπή έχει καλέσει τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν σχόλια έως την 1η Μαΐου 2026, ενώ η οριστική απόφαση αναμένεται τον Ιούλιο. Το χρονοδιάγραμμα αυτό δείχνει ότι οι Βρυξέλλες δεν επιδιώκουν απλώς μια συμβολική προειδοποίηση, αλλά μια δεσμευτική παρέμβαση με σαφείς όρους πρόσβασης, ανωνυμοποίησης και ενδεχόμενης τιμολόγησης των δεδομένων. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, το πλαίσιο του DMA προβλέπει πρόστιμα που μπορεί να φθάσουν έως και το 10% του παγκόσμιου ετήσιου τζίρου της εταιρείας.

Το πραγματικό ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο νομικό. Είναι αν η Ευρώπη μπορεί πράγματι να δημιουργήσει συνθήκες για μια πιο ανοιχτή αγορά αναζήτησης ή αν η Google θα διατηρήσει το πλεονέκτημά της ακόμη και μέσα σε ένα αυστηρότερο κανονιστικό πλαίσιο. Για τους υποστηρικτές της ευρωπαϊκής γραμμής, η πρόσβαση στα δεδομένα είναι προϋπόθεση για ουσιαστικό ανταγωνισμό. Για τους επικριτές της, υπάρχει ο κίνδυνος η ρύθμιση να μετατραπεί σε βαρύ μηχανισμό που δυσκολεύει την καινοτομία και ανοίγει νέα μέτωπα γύρω από την προστασία προσωπικών δεδομένων. Σε κάθε περίπτωση, η σύγκρουση αυτή προμηνύει ότι η επόμενη μεγάλη μάχη της ψηφιακής οικονομίας στην Ευρώπη δεν θα αφορά μόνο τις πλατφόρμες, αλλά και τον έλεγχο των δεδομένων που τις κάνουν πανίσχυρες.

Προκειμένου τα προτεινόμενα μέτρα να είναι αποτελεσματικά, η Επιτροπή καλεί τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους μέσω δημόσιας διαβούλευσης.