Servicers, τράπεζες θέλουν να επαναφέρουν τον τοκισμό δόσεων στην Απόφαση του Αρείου Πάγου για το νόμο Κατσέλη

Η απόφαση της πλήρους Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τα ρυθμισμένα με δικαστική απόφαση, δάνεια του νόμου Κατσέλη ξεκαθαρίζει ένα κρίσιμο ζήτημα υπέρ των δανειοληπτών. Οι τόκοι δεν πρέπει να υπολογίζονται πάνω στο συνολικό κεφάλαιο της οφειλής, αλλά πάνω στη μηνιαία δόση που έχει ορίσει το δικαστήριο. Και αυτό συμβαίνει για να δοθεί κάποια δυνατότητα σε υπερχρεωμένα νοικοκυριά να μην χάσουν την κύρια κατοικία τους, δηλαδή να τους διευκολύνουν και όχι να τους «γδάρουν» υπολογίζοντας «τοκοχρεωλυτικά» επί του συνολικού ποσού της πίστωσης.

Ωστόσο, όπως συχνά συμβαίνει σε αποφάσεις με μεγάλη οικονομική επίπτωση, η δημοσίευση του σκεπτικού δεν έκλεισε όλες τις εκκρεμότητες. Τράπεζες και servicers σύμφωνα με πληροφορίες του Financialreport.gr ήδη εξετάζουν τα περιθώρια διαφορετικής ανάγνωσης, επικαλούμενοι κυρίως το μειοψηφικό σκεπτικό της απόφασης, δηλαδή τα σημεία όπου υποστηρίζεται ότι ο τόκος πρέπει να υπολογίζεται «τοκοχρεωλυτικά» επί του συνολικού ποσού της πίστωσης και όχι αυτοτελώς σε κάθε μηνιαία δόση.

Ας ξεκαθαρίσουμε όμως τι ακριβώς έκρινε ο Άρειος Πάγος
Η υπόθεση έφτασε στην Ολομέλεια λόγω αντικρουόμενων αποφάσεων για το πώς πρέπει να υπολογίζεται ο τόκος στις ρυθμίσεις διάσωσης κύριας κατοικίας του άρθρου 9 παρ. 2 του ν. 3869/2010. Το προδικαστικό ερώτημα ήταν αν το επιτόκιο πρέπει να υπολογίζεται από την έναρξη της ρύθμισης πάνω στο σύνολο του κεφαλαίου ή πάνω σε κάθε μηνιαία δόση κατά τον μήνα εξόφλησής της.

Η πλειοψηφία απάντησε ότι, με βάση την τελολογική ερμηνεία του νόμου, ο υπολογισμός πρέπει να γίνεται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του κεφαλαίου της οφειλής. Το διατακτικό της απόφασης το λέει καθαρά: ο τόκος υπολογίζεται στη δόση, όχι στο συνολικό κεφάλαιο.

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι, αν ένα δικαστήριο έχει ορίσει δόση 500 ευρώ τον μήνα για τη διάσωση της κύριας κατοικίας, ο τόκος δεν μπαίνει πάνω σε ολόκληρο το υπόλοιπο χρέος, π.χ. 80.000 ή 100.000 ευρώ, αλλά πάνω στη συγκεκριμένη περιοδική καταβολή. Αυτό οδηγεί σε πολύ χαμηλότερη επιβάρυνση για τον δανειολήπτη.

Το βασικό σκεπτικό είναι ότι ο νόμος Κατσέλη θεσπίστηκε για να δώσει δεύτερη ευκαιρία σε υπερχρεωμένα φυσικά πρόσωπα και να τα επανεντάξει στην οικονομική και κοινωνική ζωή. Η Ολομέλεια έκρινε ότι αν ο τόκος υπολογίζεται πάνω στο συνολικό κεφάλαιο, η δόση μπορεί να διογκωθεί τόσο πολύ ώστε να ακυρώνεται στην πράξη ο προστατευτικός σκοπός της δικαστικής ρύθμισης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η φράση της απόφασης ότι η δικαστικά ορισμένη δόση αποτελεί την «οροφή» της δυνατότητας αποπληρωμής του οφειλέτη και όχι βάση πάνω στην οποία μπορούν να προστεθούν υπέρογκοι τόκοι.

Η πλειοψηφία διευκρινίζει επίσης ότι η ερμηνεία αυτή δεν καταργεί τον τόκο ούτε κάνει τις οφειλές άτοκες. Ο τόκος εξακολουθεί να οφείλεται, απλώς αλλάζει η βάση υπολογισμού του, όχι το συνολικό κεφάλαιο, αλλά η μηνιαία δόση.

Το επιχείρημα των servicers και τραπεζών
Οι servicers προσπαθούν να ερμηνεύσουν διαφορετικά ένα άλλο σημείο, το οποίο υπάρχει στο σκεπτικό. Η απόφαση λέει ότι δεν καθιστά τις οφειλές άτοκες και ότι οι πιστωτές εξακολουθούν να έχουν δικαίωμα λήψης νόμιμου τόκου.  Το επίδικο είναι πόσος τόκος και για ποιο χρονικό διάστημα;

Εκεί υπάρχει η λεπτή φράση που αξιοποιούν οι servicers. Η πλειοψηφία αναφέρει ότι, αν η δικαστική απόφαση προβλέπει κυμαινόμενο επιτόκιο, ο υπολογισμός γίνεται διακριτά για κάθε μήνα καταβολής κάθε δόσης. Αν όμως προβλέπει σταθερό επιτόκιο, τότε «ο υπολογισμός του θα γίνει εξαρχής επί της καθορισθείσας μηνιαίας δόσης για όλο τον χρόνο από την έναρξη της ρύθμισης έως τη λήξη της».

Από αυτή τη φράση βγαίνει η ερμηνεία ότι η πρώτη δόση τοκίζεται για έναν μήνα, η δεύτερη για δύο μήνες, η τρίτη για τρεις μήνες κ.ο.κ., επειδή κάθε μηνιαία δόση θεωρείται ότι φέρει τόκο από την έναρξη της ρύθμισης έως τον χρόνο εξόφλησής της.

Παράδειγμα:

Έστω δικαστική ρύθμιση με δόση 500 ευρώ και επιτόκιο 3% ετησίως.

Η Απόφαση του Αρείου Πάγου στην πιο στενή της μορφή ορίζει κάθε μήνα τόκος μόνο πάνω στα 500 ευρώ για τον συγκεκριμένο μήνα.

Η ερμηνεία που τώρα προβάλλουν οι servicers λέει:
στη 1η δόση τόκος 1 μήνα πάνω στα 500 ευρώ,
στη 2η δόση τόκος 2 μηνών πάνω στα 500 ευρώ,
στη 3η δόση τόκος 3 μηνών πάνω στα 500 ευρώ και ούτω καθεξής.

Συνεπώς, το πραγματικό μέτωπο δεν είναι πλέον το «πού μπαίνει ο τόκος» αλλά πώς και από πότε θα εφαρμοστεί ο νέος υπολογισμός, ποιοι δανειολήπτες θα ωφεληθούν και αν θα υπάρξουν επιστροφές ή συμψηφισμοί για ποσά που έχουν ήδη πληρωθεί, τι θα γίνει με όλους αυτούς τους δανειολήπτες οι οποίοι αφού εντάχτηκαν στο νόμο δεν μπόρεσαν να αποπληρώσουν τις δόσεις με τους προηγούμενους όρους.

Εδώ η απόφαση του Αρείου Πάγου