Το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους στην Ευρώπη ανά χώρα: Πόσο είναι για την Ελλάδα

Το δημόσιο χρέος στην Ευρώπη δεν κρίνεται πλέον μόνο από το ύψος του ως ποσοστό του ΑΕΠ. Το πιο σημαντικό ερώτημα είναι πόσο κοστίζει η εξυπηρέτησή του, δηλαδή πόσοι πόροι του προϋπολογισμού δεσμεύονται κάθε χρόνο για τόκους, πριν ακόμη χρηματοδοτηθούν δαπάνες για ανάπτυξη, κοινωνική πολιτική, άμυνα ή επενδύσεις.

Τα νέα στοιχεία της Eurostat για το 2025 (που δημοσιεύτηκαν την Τρίτη 8/6) δείχνουν ότι στις περισσότερες χώρες της ΕΕ το «εμφανές κόστος» του δημόσιου χρέους είτε αυξήθηκε ελαφρά είτε παρέμεινε σταθερό σε σχέση με το 2024. Ο δείκτης αυτός υπολογίζεται ως οι δεδουλευμένοι τόκοι της χρονιάς προς το μέσο ύψος του χρέους και αποτυπώνει το πραγματικό βάρος που περνά σταδιακά στους προϋπολογισμούς, όχι απλώς την απόδοση των νέων ομολόγων στις αγορές.

Η υψηλότερη επιβάρυνση καταγράφεται στη Ρουμανία, όπου το εμφανές κόστος του χρέους έφτασε το 5,2% και ακολουθούν η Πολωνία με 4,5%, η Τσεχία με 3,1% και η Ιταλία με 3%. Στον αντίποδα βρίσκονται η Ιρλανδία με 1,4%, το Λουξεμβούργο με 1,5%, η Ολλανδία με 1,7%, η Γερμανία με 1,8% και η Γαλλία, η Φινλανδία και η Σουηδία με 1,9%.

Η αύξηση αυτή δεν είναι απότομη, αλλά είναι δημοσιονομικά σημαντική. Η Eurostat επισημαίνει ότι το εμφανές κόστος του χρέους επηρεάζεται κυρίως από τα επιτόκια με τα οποία εκδόθηκε το χρέος στο παρελθόν και δεν αντιδρά άμεσα στις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς, ιδίως όταν το χρέος έχει μακρά διάρκεια. Αυτό σημαίνει ότι η περίοδος των υψηλότερων επιτοκίων περνά στους κρατικούς προϋπολογισμούς με καθυστέρηση, καθώς παλαιότερο φθηνό χρέος αντικαθίσταται από νέες εκδόσεις με ακριβότερο επιτόκιο.

Για την Ελλάδα, η εικόνα έχει δύο όψεις. Από τη μία πλευρά, η χώρα παραμένει στην κορυφή της ΕΕ ως προς το χρέος προς ΑΕΠ, με 146,1% στο τέλος του 2025, παρότι κατέγραψε και τη μεγαλύτερη μείωση μεταξύ των κρατών-μελών, κατά 8 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2024.

Από την άλλη πλευρά, η δομή του ελληνικού χρέους λειτουργεί ως μηχανισμός προστασίας απέναντι στο κόστος εξυπηρέτησης. Η Ελλάδα έχει τη μεγαλύτερη μέση υπολειπόμενη διάρκεια χρέους στην ΕΕ, στα 18,4 έτη ενώ μόλις το 6,6% του χρέους της είχε υπολειπόμενη διάρκεια κάτω του ενός έτους στο τέλος του 2025. Αυτό περιορίζει τον άμεσο κίνδυνο αναχρηματοδότησης και καθυστερεί τη μετάδοση των υψηλότερων επιτοκίων στο συνολικό κόστος εξυπηρέτησης.

Σε ότι αφορά το κόστος εξυπηρέτησης υποχώρησε οριακά το 2025 στο 2,18% από 2,27% το 2024, εξέλιξη που αντανακλά τη μεγάλη διάρκεια και την ιδιαίτερη δομή του ελληνικού χρέους. Η ιδιαιτερότητα της Ελλάδας φαίνεται και στη σύνθεση των χρηματοδοτικών εργαλείων. Μόλις το 27% του ελληνικού χρέους αποτελείται από χρεόγραφα, ενώ το 70,9% αφορά δάνεια, ποσοστό που συνδέεται με τα επίσημα δάνεια στήριξης από τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς και άλλους θεσμικούς πιστωτές.

Σε επίπεδο ευρωζώνης, ένα σημαντικό στοιχείο σταθερότητας είναι ότι το σύνολο ή σχεδόν το σύνολο πάνω από 99,5% του χρέους των χωρών-μελών, είναι εκφρασμένο σε ευρώ. Αυτό μειώνει τον συναλλαγματικό κίνδυνο για τις κυβερνήσεις της ευρωζώνης, σε αντίθεση με χώρες εκτός ευρώ όπου μέρος του χρέους είναι σε ξένο νόμισμα.

Το συμπέρασμα είναι ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε μια φάση όπου το πρόβλημα δεν είναι μόνο το απόθεμα του χρέους, αλλά η ετήσια τιμή του. Η Ιταλία, με εμφανές κόστος 3%, βρίσκεται ήδη σε πιο απαιτητική δημοσιονομική θέση, ενώ χώρες όπως η Ρουμανία και η Πολωνία αντιμετωπίζουν αισθητά βαρύτερο κόστος χρηματοδότησης. Για την Ελλάδα, το υψηλό χρέος παραμένει βασικός δείκτης ευαλωτότητας, αλλά η μακρά διάρκεια και η ιδιαίτερη σύνθεσή του προσφέρουν χρόνο και δημοσιονομικό χώρο.