Ρουμανία: Νέα κυβέρνηση μειοψηφίας μετά από έξι μήνες πολιτικού αδιεξόδου

Η Ρουμανία αποκτά νέα κυβέρνηση, έπειτα από σχεδόν έξι μήνες πολιτικού αδιεξόδου, καθώς το κοινοβούλιο ενέκρινε την Τρίτη, 20 Οκτωβρίου, την κυβέρνηση μειοψηφίας του ανεξάρτητου πρωθυπουργού Λούκα Νικουλέσκου.

Η εξέλιξη τερματίζει μια παρατεταμένη περίοδο πολιτικής αστάθειας, η οποία είχε κλονίσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών, ασκήσει πιέσεις στο ρουμανικό νόμισμα και εντείνει τις ανησυχίες για ενδεχόμενη υποβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της χώρας.

Ο 55χρονος Νικουλέσκου εξασφάλισε 280 ψήφους υπέρ και 58 κατά, υπερβαίνοντας το απαιτούμενο όριο των 233 ψήφων. Η νέα κυβέρνηση σχηματίστηκε με εντολή του κεντρώου προέδρου Νικουσόρ Νταν, έπειτα από τρεις προηγούμενες αποτυχημένες προσπάθειες συγκρότησης κυβερνητικού σχήματος.

Πρόκειται για την τέταρτη προσπάθεια του Ρουμάνου προέδρου να εξασφαλίσει τον σχηματισμό κυβέρνησης μετά την κατάρρευση του προηγούμενου φιλοευρωπαϊκού συνασπισμού τεσσάρων κομμάτων στις αρχές Μαΐου.

Κυβέρνηση Σοσιαλδημοκρατών και τεχνοκρατών με εξωτερική κοινοβουλευτική στήριξη

Η νέα κυβέρνηση αποτελείται από 12 υπουργούς που προέρχονται από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (PSD) και έξι ανεξάρτητους τεχνοκράτες, ενώ ο ίδιος ο πρωθυπουργός δεν ανήκει σε πολιτικό κόμμα.

Οι Σοσιαλδημοκράτες αναλαμβάνουν την πλειονότητα των υπουργικών χαρτοφυλακίων, ενώ στους ανεξάρτητους τεχνοκράτες έχουν ανατεθεί, μεταξύ άλλων, τα υπουργεία Οικονομικών, Εξωτερικών και Ενέργειας.

Το κεντροδεξιό Εθνικό Φιλελεύθερο Κόμμα (PNL) και η Δημοκρατική Ένωση Ούγγρων Ρουμανίας (UDMR), που συμμετείχαν στον προηγούμενο κυβερνητικό συνασπισμό, δεν εκπροσωπούνται στο νέο υπουργικό συμβούλιο. Τα δύο κόμματα επέλεξαν να παραμείνουν στην αντιπολίτευση, συμφωνώντας ωστόσο να προσφέρουν υπό όρους κοινοβουλευτική στήριξη.

Η κυβέρνηση χαρακτηρίζεται μειοψηφίας επειδή δεν διαθέτει αυτοδύναμη κοινοβουλευτική πλειοψηφία και εξαρτάται από τη στήριξη κομμάτων που δεν συμμετέχουν σε αυτήν, προκειμένου να διατηρήσει την εξουσία και να προωθήσει κρίσιμα νομοσχέδια.

Ο Νικουλέσκου, πρώην δημοσιογράφος με διπλωματική εμπειρία και θητεία στη θέση του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών, αναλαμβάνει την πρωθυπουργία σε μια ιδιαίτερα δύσκολη οικονομική συγκυρία.

«Δεν ζητώ λευκή επιταγή», δήλωσε απευθυνόμενος στους βουλευτές πριν από την ψηφοφορία. «Σας ζητώ να καταλάβετε ότι η Ρουμανία χρειάζεται μια κυβέρνηση με πλήρεις εξουσίες μετά από τόσους μήνες κρίσης».

Η μάχη του προϋπολογισμού και ο κίνδυνος υποβάθμισης

Η μεγαλύτερη άμεση πρόκληση για τη νέα κυβέρνηση είναι η αντιμετώπιση του δημοσιονομικού ελλείμματος, το οποίο παραμένει από τα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο Νικουλέσκου θα πρέπει να εξασφαλίσει την έγκριση του προϋπολογισμού για το 2027 από το κοινοβούλιο τον Δεκέμβριο, παρουσιάζοντας ένα αξιόπιστο σχέδιο περιορισμού του ελλείμματος. Σε διαφορετική περίπτωση, η Ρουμανία κινδυνεύει με υποβάθμιση της πιστοληπτικής της αξιολόγησης, η οποία βρίσκεται ήδη στο χαμηλότερο επίπεδο της επενδυτικής βαθμίδας.

Η χώρα έχει συμφωνήσει με τις Βρυξέλλες να περιορίσει το δημοσιονομικό έλλειμμα κάτω από το 3% του ΑΕΠ έως το 2030. Το έλλειμμα είχε ξεπεράσει το 9% του ΑΕΠ το 2024, ενώ για το 2026 προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 6,2%.

Ο οίκος αξιολόγησης Moody’s εκτίμησε τη Δευτέρα ότι η έγκριση της νέας κυβέρνησης θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την έγκαιρη ψήφιση του προϋπολογισμού του 2027 και την εφαρμογή των αναγκαίων μέτρων δημοσιονομικής προσαρμογής.

Η κυβέρνηση καλείται, ωστόσο, να επιτύχει τη μείωση του ελλείμματος σε μια περίοδο συρρίκνωσης της οικονομίας, αντιμετωπίζοντας παράλληλα πιέσεις για φορολογικές ελαφρύνσεις και αυξήσεις εισοδημάτων.

Μεταξύ των ζητημάτων που βρίσκονται στην κυβερνητική ατζέντα είναι η κατάργηση του πρόσθετου φόρου επί του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων και η αύξηση των συντάξεων, οι οποίες έχουν παραμείνει παγωμένες για δύο χρόνια εξαιτίας των δημοσιονομικών περιορισμών.

Οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις δυσχεραίνουν την προσπάθεια δημοσιονομικής εξυγίανσης, καθώς η κυβέρνηση θα πρέπει να εξισορροπήσει την ανάγκη συγκράτησης των κρατικών δαπανών με τις απαιτήσεις για στήριξη της οικονομίας και των νοικοκυριών.

Εύθραυστες πολιτικές ισορροπίες και περιορισμένος χρόνος

Παρά την ευρεία κοινοβουλευτική πλειοψηφία που εξασφάλισε κατά την ψηφοφορία εμπιστοσύνης, η κυβέρνηση Νικουλέσκου δεν διαθέτει εγγυημένη στήριξη για το σύνολο της θητείας της.

Οι Σοσιαλδημοκράτες, που αποτελούν τη βασική πολιτική δύναμη του νέου κυβερνητικού σχήματος, έχουν ανακοινώσει ότι θα επανεξετάσουν τη συμμετοχή και την υποστήριξή τους σε έξι μήνες.

Παράλληλα, ο Νικουλέσκου έχει συνάψει πολιτικές συμφωνίες με τα δύο κεντροδεξιά κόμματα που στηρίζουν κοινοβουλευτικά την κυβέρνηση, βάσει των οποίων δεσμεύονται να μην υποστηρίξουν πρόταση δυσπιστίας εναντίον της πριν από τον Μάρτιο του 2027.

Οι συμφωνίες αυτές παρέχουν στην κυβέρνηση ένα περιορισμένο διάστημα πολιτικής σταθερότητας, χωρίς όμως να διασφαλίζουν ότι θα μπορέσει να παραμείνει στην εξουσία μακροπρόθεσμα.

Το Eurasia Group εκτιμά ότι ο σχηματισμός της νέας κυβέρνησης θα αποκαταστήσει τη βραχυπρόθεσμη σταθερότητα και θα επιτρέψει την επανεκκίνηση της διαδικασίας λήψης πολιτικών αποφάσεων, η οποία είχε ουσιαστικά παραλύσει κατά τη διάρκεια της κυβερνητικής κρίσης.

Ωστόσο, το think tank προειδοποιεί ότι η διάρκεια ζωής της κυβέρνησης θα εξαρτηθεί από την ικανότητα του Νικουλέσκου να διαχειριστεί τις διαφορετικές απαιτήσεις των πολιτικών δυνάμεων που τον στηρίζουν και να διατηρήσει την κοινοβουλευτική τους υποστήριξη μετά τον Απρίλιο του 2027.

Την ίδια ώρα, η πολιτική πίεση εντείνεται από την άνοδο της Συμμαχίας για την Ενοποίηση των Ρουμάνων (AUR), η οποία προηγείται στις δημοσκοπήσεις με ποσοστά κοντά στο 40%.

Το κόμμα της ακροδεξιάς αντιπολίτευσης έχει υιοθετήσει επικριτική στάση απέναντι στις Βρυξέλλες, στις αμυντικές προμήθειες και στη βοήθεια προς την Ουκρανία, επιδιώκοντας να αξιοποιήσει την κοινωνική δυσαρέσκεια για την οικονομική κατάσταση και την παρατεταμένη πολιτική αστάθεια.

Οι επόμενες τακτικές βουλευτικές εκλογές στη Ρουμανία είναι προγραμματισμένες για τα τέλη του 2028, ενώ η χώρα δεν έχει πραγματοποιήσει ποτέ πρόωρες κοινοβουλευτικές εκλογές.

Για τον Νικουλέσκου, η ψήφος εμπιστοσύνης αποτελεί την αφετηρία μιας δύσκολης κυβερνητικής προσπάθειας. Η ψήφιση του προϋπολογισμού του 2027, η μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος και η διατήρηση της κοινοβουλευτικής στήριξης θα κρίνουν εάν η νέα κυβέρνηση θα μπορέσει να εξασφαλίσει πολιτική σταθερότητα και να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών στη ρουμανική οικονομία.